Mihai Eminescu

Mihai Eminescu, 15 Ocak 1850'de Romanya'nın Moldova bölgesindeki Botoşani şehrinde doğdu. Çocukluğunun ilk yıllarını Botoşani ve İpoteşti'de ailesiyle geçirdi. 1858-1866 yılları arasında Cernauti'deki okulda öğrenim gördü; dördüncü sınıfı 82 öğrenci arasından beşinci olarak tamamladı ve ardından iki yıl gymnasium'a devam etti. Annesi Raluca Iuraşcu, Moldova aristokrat bir ailenin varisiydi.

Eminescu'nun yazarlığının ilk kanıtı 1866'da ortaya çıktı. Ocak ayında Rumence öğretmeni Aron Pumnul'un ölümü üzerine, içinde "M. Eminescu" imzalı "La mormantul lui Aron Pumnul" şiirinin bulunduğu "Lacramioarele Invataceilor Gimnaziaşti" adlı kitapçık yayımlandı. 25 Şubat'ta "De-aş avea" şiiri, Pest'te Iosif Vulcan tarafından çıkarılan Familia dergisinde yer aldı. Soyadındaki Slav kökenli "-ici" ekini beğenmeyen Iosif Vulcan, onun adını "Mihai Eminescu" olarak değiştirdi. 1867'de Iorgu Caragiale Tiyatro Topluluğu'na yazman ve suflör olarak katıldı; bir sonraki yıl Mihai Pascaly'nin topluluğuna geçti. Kısa süre sonra Bükreş'e yerleşerek Milli Tiyatro'da yazman ve kopyacı olarak çalıştı. Bu yıllarda "Geniu Pustiu" romanını yazmaya başladı; roman ölümünden sonra 1904'te bitmemiş hâliyle basıldı.

1 Nisan 1869'da Rumen folkloru ve edebiyat tarihi belgeleri derlemeyi amaçlayan "Orient" Edebiyat Çevresi'nin kurucuları arasında yer aldı. Aynı yılın yazında Pascaly Tiyatro Topluluğu'nu bırakarak Cernauti ve Iaşi'a gitti; ailesiyle bağlarını tazeledi ve babasından Viyana'da öğrenimini sürdürme izni aldı. Ekim 1869'dan 1872'ye kadar Viyana'da Felsefe ve Hukuk Fakültesi'nde "Olağanüstü Öğrenci" olarak öğrenim gördü. Bu dönemde Ioan Slavici ile yardımlaştı ve Junimea tarafından yayımlanan Convorbiri Literare dergisine destek verdi. Junimea'nın liderleri Petre P. Carp, Vasile Pogor, Theodor Rosetti, Iacob Negruzzi ve Titu Maiorescu, politik ve kültürel görüşleriyle Eminescu'yu hayatının sonuna değin etkilediler. "Venere şi Madona" şiirinden etkilenen Convorbiri Literare editörü Iacob Negruzzi, onunla görüşmek için Viyana'ya gitti.

1870'te Pest'te yayımlanan Federatiunea'da "Varro" mahlasıyla Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'ndaki Rumenler ve diğer azınlıkların durumu üzerine üç makale yazdı. Yine Pest'te Albina gazetesinde çalışmaya başladı. 1872-1874 arasında Junimea'dan aldığı ücretle Berlin'de öğrenimine devam etti. 1874-1877 arasında, Junimea lideri ve Iaşi Üniversitesi rektörü Titu Maiorescu'nun arkadaşlığı sayesinde Vaslui ve Iaşi idari bölgelerinde vekil öğretmen ve müfettiş, Curierul de Iaşi'de editör ve Iaşi Merkez Kütüphanesi'nde yönetici olarak çalıştı. Convorbiri Literare'yi çıkarmayı sürdürdü ve Junimea Edebiyat Kulübü'ne kazandırdığı Ion Creanga ile iyi arkadaş oldu.

1877'de Bükreş'e taşındı ve 1883'e kadar birinci katılımcısı, 1880'den itibaren baş yazarı olduğu Timpul gazetesinde çalıştı. Bu dönemde "Scrisorile", "Luceafărul" ve "Oda în metru antic" şiirlerini yazdı. 1877-1878 Türk-Rus Savaşı (93 Harbi) sırasında Romanya'nın uluslararası alanda tanınmasını sağlayan gelişmeler yaşandı; Eminescu, Yahudi inancına sahip olanlara Romanya vatandaşlığı verilmesi şartına ve Berlin Anlaşması'nın Güney Besarabya'nın Rusya'ya bırakılması koşuluna karşı durdu. Haziran 1883'te ciddi şekilde hastalandı ve Dr. Şuțu'nun gözetiminde hastaneye yatırıldı. Aralık 1883'te Titu Maiorescu'nun ön yazısıyla şiirlerinden seçmelerin yer aldığı "Poiezii" kitabı yayımlandı.

Hayatının son yıllarında bipolar bozukluk (manik depresif psikoz) sorunu yaşadı. 3 Şubat 1889'da Bükreş'teki Marcuta hastanesine kaldırıldı, ardından Caritas Sanatoryumu'nda tedavi gördü. 15 Haziran 1889'da sabah saat 04:00 sıralarında Dr. Şuțu'nun Sanatoryumu'nda tedavisi sürerken öldü. 17 Haziran'da Bellu Mezarlığı'nda bir ıhlamur ağacı altında toprağa verildi. Ölümünden sonra 28 Ekim 1948'de Rumen Dili Akademisi üyeliğine seçildi. Ölüm nedeni kesin olarak belirlenememiş; frengi bulaştığı bilinse de bazıları politik nedenlerle suikasta uğradığını ileri sürmüştür.

Eminescu, Rumen tarihçi Nicolae Iorga tarafından Modern Rumen Dili'nin manevi babası olarak görülmüş ve ortak kanıyla en büyük Rumen şairi kabul edilmiştir. Şiirleri doğadan ve aşktan nefret ve sosyal eleştiriye kadar geniş bir konu yelpazesi gösterir; çocukluk yılları son şiirlerinde derin bir nostaljiyle yeniden uyanmıştır. Arthur Schopenhauer'ın çalışmalarından etkilenmiş, en dikkate değer şiiri "Luceafărul"un Vedic Cosmogony unsurlarını taşıdığı öne sürülmüştür. Şiirleri 60'ın üzerinde dile çevrilmiş ve Rumen okullarında geniş bir şekilde öğretilmiştir. En dikkate değer şiirleri arasında "Doina", "Lacul", "Luceafărul", "Floare albastra", "Dorinta", "Sara pe deal", "O, ramii", "Epigonii", "Scrisoarea", "Şi daca", "Oda (in metru antic)" ve "Mai am un singur dor" bulunur. Rumen kültüründe büyük bir değer taşır; şarkılarda ve edebi eserlerde yer alır, saygı ve sevgi görür.