Tekin Sönmez

Tekin Sönmez, 1936 yılında Kars'ta doğdu. İlkokulu Sarıkamış'ta, ortaokulu Kars'ta, liseyi ise Vefa ve Haydarpaşa liselerinde dışarıdan sınavlarla tamamladı. 1984'te İsveç'teki Norra Real Vuxsenutbildning/Erişkinler Lisesi'nde eksik derslerini verdi. 1985-1986 yıllarında Stockholm Üniversitesi'nde edebiyat ve sanat tarihi eğitimi gördü.

İlk şiirleri 1961-1963 yılları arasında Yelpaze ve Çağrı dergilerinde yayımlandı; ardından Varlık, Türk Dili, Yelken, Türk Solu, Ant ve Yeni Edebiyat gibi dergilerde şiirleri yer aldı. 1964'te Varlık Dergisi'nde yayımlanan altı şiiriyle edebiyat dünyasına girdi. 1970'te Şafağın Demircisi adlı şiiriyle TRT Bilim ve Sanat Ödülleri Tek Şiir Başarı Ödülü'nü kazandı. 1971'de Nadas Yayınevi'ni kurdu ve 1972-1975 yılları arasında aylık edebiyat dergisi Yansıma'yı yayımladı. Dergide Ceyhun Atuf Kansu, Hasan Hüseyin, Bedrettin Cömert gibi dönemin önemli yazarlarına yer verdi. Ayrıca Gelecek (1971) ve Sanat ve Toplum (1978-1979) dergilerinin yönetiminde bulundu.

1980'de Morgun Önünde Üç Kadın başlıklı yazısıyla Çağdaş Gazeteciler Derneği makale ödülünü kazandı. 1979-1980 arasında Türkiye Yazarlar Sendikası yönetim kurulunda görev yaptı. 12 Eylül 1980 askeri darbesinin ardından iki kez tutuklandı; Selimiye Kışlası ve Sultanahmet Cezaevi'nde yaklaşık üç ay tutuklu kaldı. Barış Derneği Davası'ndan yargılandı ve beraat etti. 1983'te İsveç'e yerleşti.

İsveç'te 1984'te İsveç PEN onur üyeliğine seçildi. 1986'da New York Dünya Yazarları toplantısına İsveç PEN üyesi olarak katıldı ve Anadolu ve Yunus Emre bildirisini sundu. 1987'de Almanya'nın Mannheim kentinde Kadınlar Vardı/Marissa Epos adlı ilk romanını yazdı. 1990'da Hindistan ve Nepal'de bir yıl yaşadı; BenAras romanının ilk yazımını yaptı. 1991'de Berlin'de Söylence Berlin adlı romanını ve Kars Platosu Öyküleri'ni kaleme aldı. Aynı yıl Meksika, Guatemala ve Honduras'ta Maya uygarlığını araştırdı. 1995'te Panama, Peru, Bolivya, Arjantin ve Şili'ye gitti. 1997'de Hindistan'ın Benaras kentinde BenAras romanını geliştirdi. 1999'da Paris'te yaşadı. Yirmi yıl süren yurt dışı yaşamının ardından Türkiye'ye döndü.

2002'de Cumhuriyet Gazetesi savaş muhabiri olarak Afganistan'a gitti. 2002-2008 arasında Beyoğlu'nda yaşadı ve Pera da İstanbul'u yazdı. 2005'te Kafkas Üniversitesi'nde Nüfus hareketlerinin kitleselleşmesi çalışmasını başlattı. 2008'de Frankfurt Kitap Fuarı'nda Türkçenin Serüveni sunumunu yaptı. 2012'de Ankara Düşerken Erzurum ve Bardezbaldooruk Ailesi romanını yayımladı. 2013'te Aşk Asla Sürgün öyküleri yayımlandı. 2014-2016 arasında İzmir, İstanbul, Bursa ve Ankara kitap fuarlarında Düşünsel Algı Dili, Türkçe konulu söyleşiler yaptı. 2015'te Erzurum Efsaneleri Sarıkamış: Kar ve Kurt Efsaneleri Sarı Kam romanı çıktı. 2016'da Puşkin Kitabı ve Sözlük-Türkçe Deyimler, 2017'de Kadınlar Kitabı, 2018'de Kar Büyüsü, 2019'da Aynalı Çarşı, 2020'de Gelincik Günler-Boğa Dağları romanları yayımlandı.

Şiir, roman, öykü, deneme, seyahat, anı ve biyografi türlerinde çok sayıda kitap yazdı. Cumhuriyet, Hürriyet, Politika, Aydınlık gazetelerinde ve Gösteri, Yazko Edebiyat dergilerinde yazıları ve fotoğrafları yayımlandı. Eserlerinde Anadolu kültürü, toplumsal olaylar, seyahat izlenimleri ve farklı coğrafyaların izlerini işledi. 1970'te Şafağın Demircisi ile TRT Şiir Ödülü, 1980'de Morgun Önünde Üç Kadın ile Ankara Çağdaş Gazeteciler Derneği birincilik ödülü, 2005'te Kapadokya tanıtımına katkılarından Ürgüp Belediye Meclisi hemşehrilik unvanı, 2006'da Kavram Dersaneleri plaketi, 2007'de Nevşehir Büyükşehir Belediye Başkanlığı Hitit Anforası ve Kapadokya Rotary Kulübü Yaşam Boyu Büyük Meslek Ödülü gibi ödüller aldı. 2016-2019 yılları arasında Tekin Sönmez Dil ve Edebiyat Ödülleri adıyla felsefe çeviri, roman, deneme, sahne sanatları, eleştiri gibi alanlarda ödüller verdi.