İbrahim Abdülkadir Meriçboyu

İbrahim Abdülkadir Meriçboyu, 16 Temmuz 1917'de İstanbul'un Eyüp ilçesinde doğdu. Ortaöğrenimini Eyüp Ortaokulu'nda (1933) ve Kuleli Askeri Lisesi'nde (1936) tamamladı. Kara Harp Okulu son sınıf öğrencisiyken 1938'de Nâzım Hikmet'le birlikte tutuklandı ve on ay hapse mahkûm edildi. Hapisten çıktıktan sonra askerlik görevini er olarak tamamladı ve 1941'de İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne girdi.

Şair, 1943'te yayımladığı ilk şiir kitabı Tebliğ ile edebiyat dünyasına adım attı. Ancak bu kitap yasaklanarak toplatıldı. İstanbul'da bulunması sakıncalı görülen kişilerle birlikte sıkıyönetimce sürgüne gönderildi; sürgün yıllarını Muğla, Balıkesir, Konya, Kırşehir ve Adana'da geçirdi. 1947'de İstanbul'a döndü ve bir bisküvi fabrikasında çalışmaya başladı. Buradan ayrıldıktan sonra çeşitli yayınevlerinde düzeltmenlik ve çevirmenlik yaptı. 1965'ten sonra kitaplarını kendisi yayımlayarak yazarlık yaşamını sürdürdü.

A. Kadir, Ankara Cezaevi'nde Nâzım Hikmet'le birlikte yatarken önceleri büyük ölçüde onun etkisinde kaldı. Ses ve Yeni Edebiyat dergilerinde yayımlanan şiirlerinde bu etki açıkça görülür. Yurt sevgisini dile getiren ilk kitabı Tebliğ'de savaşa açıkça karşı çıktı ve yoksul insanları gerçekçi bir bakışla yansıttı. Sürgünden dönüşünde şiirlerini zaman zaman dergilerde yayımladı. Abdülbaki Gölpınarlı ile Farsça aslından düzyazı olarak çevirdikleri Mevlâna'nın şiirlerini serbest nazma dökerek Bugünün Diliyle Mevlâna adıyla bir kitapta topladı (1955).

Çok beğenilen bu kitap üst üste birkaç kez basıldı. 1958'de Azra Erhat ile birlikte yaptıkları İlyada çevirisi, A. Kadir'in başarılı bir çevirmen olarak tanınmasını sağladı. İkinci şiir kitabı Hoş Geldin Halil İbrahim (1959), dönemin şiirsel eğilimlerinin dışında kalan şairin çizgisini değiştirmediğini gösterdi. Bunu Dört Pencere (1962) ve bütün şiirlerini topladığı Mutlu Olmak Varken (1968) izledi. Çeviri ve eski şiirleri sadeleştirme çalışmalarını sürdüren A. Kadir, Bugünün Diliyle Hayyam (1964) ve Bugünün Diliyle Tevfik Fikret (1967) adlı kitaplarını yayımladı. 1970'te yine Azra Erhat'la birlikte yaptıkları Odysseia çevirisi çıktı. Avrupa ve Üçüncü Dünya ülkeleri şairlerinden tek başına ya da ortaklaşa yaptığı pek çok çeviriyi üç ciltte Dünya Halk ve Demokrasi Şiirleri adı altında bir araya getirdi (1973-1980). Ayrıca Brecht'ten yaptığı şiir çevirileri ve Paul Eluard'dan Asım Bezirci ile birlikte çevirdiği Seçme Şiirler (1961) büyük ilgi gördü.

A. Kadir, çevirileriyle Habib Edip Törehan (1959), TDK Çeviri (1961), Hasan Âli Ediz Edebiyat Çeviri (1980) ve Yazko Çeviri (1983) ödüllerini aldı. 1938 Harb Okulu Olayı ve Nâzım Hikmet (1966) adlı yapıtı, bir dönemin önemli bir olayını aydınlatması açısından büyük ilgi çekti. 1 Mart 1985'te İstanbul'da öldü ve Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.