Enver Gökçe

Enver Gökçe, 1920 yılında Erzincan'ın Kemaliye ilçesine bağlı Çit köyünde doğdu. Babasını küçük yaşta kaybetti. 1929'da ailesiyle birlikte Ankara'ya taşındı ve ilkokulda edebiyat düşkünü bir öğretmenin etkisiyle okuma yazma sevgisi kazandı. 1935'te Cebeci Ortaokulu'nu, ardından Ankara Gazi Lisesi'ni bitirdi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden 1947'de mezun oldu.

Üniversite yıllarında çeşitli dernek ve dergilerde çalıştı, Ülkü dergisinde düzeltmenlik yaptı. Bu dönemde sosyalist düşünceye yakınlaştı. 1948'de antifaşist ve demokrat gençleri bir araya getiren Türkiye Gençler Derneği'nin kurucu üyeleri arasında yer aldı. Dernek faaliyetleri gerekçesiyle üç arkadaşıyla birlikte üç ay tutuklu kaldıktan sonra beraat etti.

Mezuniyet sonrası öğretmen olarak atanması siyasi polis engeline takıldı. 1950'de Yurtlar Müdürlüğü'nün İstanbul öğrenci yurtlarında çalışmaya başladı. Memuriyeti sırasında "51 Tevkifatı" olarak bilinen TKP operasyonunda tutuklanan 187 kişi arasında yer aldı. Sansaryan Han'ın tabutluklarında iki yıl ağır işkence gördü. TCK'nın 141. maddesine aykırı eylemde bulunmaktan yargılandı ve 7 yıl hapis ile üçte biri kadar sürgün cezasına çarptırıldı. Tutukluluk, hapislik ve sürgünler sonucu birçok şiiri ve Yusuf ile Balaban destanı kayboldu. 1959'da işsiz ve yoksul kaldı. 28-29 Nisan Olayları'nda öldürülen Turan Emeksiz için "Ya derdime derman ya katlime ferman" şiirini yazdı. 27 Mayıs Darbesi'nden sonra hakkındaki suçlamalar düştü.

İstanbul ve Ankara'daki acı deneyimler onu köyüne dönmeye zorladı. Memuriyete geri dönemeyince fakirlik kağıdı aldı ve bu belgeyi alan ilk şair oldu. Hastalığı nedeniyle tekrar Ankara'ya döndü. 1977'de kısa süre Bulgaristan'da tedavi gördü. Son yıllarını Ankara'da Seyranbağları Huzurevi'nde geçirdi. 19 Kasım 1981'de yeğeninin Ankara'daki evinde öldü.

Sanat yaşamına öğrencilik yıllarında başladı. Nurullah Ataç, Ahmed Hamdi Tanpınar, Ahmet Kutsi Tecer'in katkı verdiği Ülkü dergisinde görev aldı. İlk şiirleri "Ağıt" ve "Bir Alıp Satıcı Gönül" ile yazısı "Çit Köyü" 1943'te bu dergide yayımlandı. Ant dergisinde yayımlanan "Köylülerime" şiiri ilgi topladı. Ant, Yağmur ve Toprak dergilerinin yayımında çalıştı. 1940'lı yıllarda Ant, Söz, Gün, Yağmur ve Toprak, Meydan; 1960'lı yıllarda Türk Solu, Ant; 1970'lerde Doğrultu, Yansıma, Yarına Doğru, Toplumcu Gerçekçiliğe Çağrı, Halkevi, Yapıt, Yaba, Yeni Adımlar, Türkiye Yazıları, Sanat Emeği gibi dergilerde şiirleri yayımlandı.

DTCF'de Pertev Naili Boratav'ın öğrencisi oldu. 1947'de mezuniyet tezi olan Eğin Türküleri türünün ilk örnekleri arasındadır. Türk dilinin tüm kolları, Türkmence, Kırgızca, Karaimce, Göktürk ve Oğuz lehçeleri, İstanbul ağzı üzerinde çalıştı. Divan Edebiyatı'nı uzmanlık derecesinde öğrendi. Pek çok halk öyküsünü, masalını, Dede Korkut Masalları'nı derleyerek bugünün Türkiye Türkçesine kazandırdı. Pablo Neruda'nın şiirlerinden seçmeleri ilk kez Türkçeye çevirdi ve 1959'da yayımladı. Bazı şiirleri Zülfü Livaneli, Timur Selçuk, Sadık Gürbüz, Kerem Güney ve Ahmet Kaya tarafından bestelendi.

Eserleri arasında Kemâlettin Kamu (1958) ve Ömer Bedrettin Uşaklı (1958) biyografileri (Mustafa Gökçe adıyla), Dost Dost İlle Kavga (1973), Panzerler Üstümüze Kalkar (1977), Yaşamı Bütün Şiirleri (1981), Eğin Türküleri (1982) yer alır. Çevirileri arasında Antil Masalları (1958), Hint Masalları (1958), Çin Masalları (1958), Mısır Masalları (1959), Pablo Neruda'dan Şiirler (1961), Dede Korkut Masalları (1968), Pugaçef Ayaklanması (1969), Çocuk (1972), Pablo Neruda Seçmeler (1975), Ömer Hayyam Rubailer (1975), Kelile ve Dimne (1969) bulunur. Kayıp çalışmaları arasında Yusuf ile Balaban Destanı ve Dünya Masal ve Efsaneleri çevirisi vardır. 1977'de Devrimci Sanatçılar Derneği tarafından "Kendi Sesinden Yaşamı" ve "Kendi Sesinden, Seçtiği Şiirleri ve Pablo Neruda Çevirileri" banda kaydedildi. Enver Gökçe Müzesi köyünde açıldı. Özgür Öyküşiir Dergisi tarafından Enver Gökçe Toplumcu Gerçekçi Şiir Ödülü verilmektedir.