Ece Ayhan

Ece Ayhan Çağlar, 10 Eylül 1931'de Muğla'da doğdu. Babasının mal müdürlüğü göreviyle bulunduğu Datça'da, ailenin ikinci çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Behzat Çağlar Gelibolulu, annesi Ayşe Hanım ise Eceabat'ın Yalova köyünden bir aileye mensuptu. İlkokula 1938'de Eceabat'ta başladı; ailesinin 1940'ta İstanbul'a yerleşmesiyle öğrenimine Karagümrük'teki 19. İlkokul'da devam etti ve ilk öğrenimini burada tamamladı. Ortaokulu Zeyrek Ortaokulu'nda, liseyi ise Taksim Lisesi'nde bitirdi.

Yüksek öğrenimine 1953'te Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nde başladı ve 1959'da mezun oldu. Aynı yıl İstanbul maiyet memurluğunda stajına başladı ve kaymakamlık kursunu tamamladı. 1962'de Deniz Hafize Hanım ile evlendi ve kaymakam olarak atandığı Gürün'de göreve başladı. 1963'te Alaca'da kaymakamlık ve belediye başkanlığı görevlerine atandı; aynı yıl tek çocuğu Ege dünyaya geldi. 1964'te Tuzla Piyade Okulu'nda yedek subay öğrenci olarak askerlik hizmetini tamamladı ve 1965'te Çardak kaymakamlığına atandı.

Disiplinli memurluk hayatı, edebiyat çevrelerinde "hırçın şair" olarak anılan Ece Ayhan'ın yaradılışıyla bağdaşmadı. 1966'da devlet memurluğundan ayrılarak "soluk alıp verdiğini gerçekten duyduğum tek kent" dediği İstanbul'a yerleşti. Burada Meydan Larousse ansiklopedisinde yazarlık, Sinematek'te ve Yeni Sinema Dergisi'nde müdürlük, Genç Sinema Grubu'nda yöneticilik ve Ağaoğlu Yayınevi'nde redaktörlük gibi çeşitli işlerde çalıştı. 1968'de kansere yakalanan eşi Deniz Hafize Hanım'ı kaybetti; ekonomik güçlükler ve oğlunun yaşının küçük olması nedeniyle çocuğunun bakımını eşinin ailesine bıraktı. Nilgün Marmara, Tezer Özlü, Haydar Ergülen, Cemal Süreya, Cahit Külebi ve Ülkü Tamer gibi isimlerle yakın ilişkiler kurdu.

Ece Ayhan, 1974'ten ölümüne kadar beynindeki tümörün yol açtığı hastalıklarla mücadele etti. Tümör, sağ kulağında ileri derecede işitme engeline ve sağ gözünde hasara yol açtı; dünyaca ünlü beyin cerrahı Prof. Dr. Gazi Yaşargil'in ameliyatlarıyla ölümcül olmaktan çıkarıldı. Ancak tümörün diğer organlarda bıraktığı hasarlar yaşamı boyunca sıkıntı verdi. Büyük ekonomik zorluklar içinde yaşayan sanatçı, Çanakkale Belediyesi'nin yardımlarıyla geçici işçi kadrosuna alınarak sosyal güvenliğe kavuştu. Sağlığının bozulması ve bacaklarının felç olması üzerine 1999'da Çapa Tıp Fakültesi'ne yatırıldı; tedavi giderleri SSK ve dostlarının katkılarıyla karşılandı. İstanbul'da önce Maltepe Huzurevi'ne, ardından dönemin başbakanı Bülent Ecevit'in isteğiyle Özel Acıbadem Huzurevi'ne yerleştirildi. Nisan 2001'de tekrar Çanakkale'ye yerleşti ve geçimini Yapı Kredi Yayınları'na verdiği eserlerinin telif geliriyle sağladı. Temmuz 2002'de İzmir Gürçeşme Huzurevi'ne yerleşti ve 12 Temmuz 2002'de Eşrefpaşa Hastanesi'nde öldü. 16 Temmuz 2002'de Çanakkale'nin Eceabat ilçesi Yalova köyünde toprağa verildi.

Ece Ayhan, İkinci Yeni şiir akımının öncülerinden biri olarak kabul edildi. İlk şiir kitabı Kınar Hanım'ın Denizleri 1959'da yayımlandı; bunu 1965'te Bakışsız Bir Kedi Kara, 1968'de Ortodoksluklar, 1973'te Devlet ve Tabiat izledi. 1977'de Yort Savul adıyla toplu şiirlerini yayımladı; ardından Zambaklı Padişah (1981), Çok Eski Adıyladır (1982), Çanakkaleli Melâhat'a İki El Mektup ya da Özel Bir Fuhuş Tarihi (1991), Sivil Şiirler (1993), Son Şiirler (1993) ve Bütün Yort Savul'lar! (1994, genişletilmiş 2. baskı 1999) geldi. Öyküleri 1947-1973 arasında Seçilmiş Hikâyeler, Yenilik ve Dost gibi dergilerde yayımlandı. Pazar Postası'nda İdris Damsarsar gibi mahlaslar kullandı. Şiirleri üzerine Erdoğan Kul ve Hulusi Geçgel tarafından doktora tezleri hazırlandı; Ahmet Soysal'ın A'dan Z'ye Ece Ayhan ve Eşsiz Olana Yakınlık adlı çalışmaları ile Kenan Yücel'in mektup derlemesi yayımlandı.