“İlhan Berk, Türk şiirinin en deneysel şairlerinden biri olarak İkinci Yeni akımının öncü isimleri arasında yer aldı. Hece vezniyle başladığı şiir serüveninde zamanla 'Salt Şiir' anlayışını benimseyerek dilin tüm olanaklarını zorladı. Galile Denizi'nden Galata ve Pera'ya uzanan kitaplarıyla kent belleğini, doğayı ve cinselliği şiire taşıdı. Şiirin kırk türlü yazılabileceğini gösteren Berk, modernist Türk şiirinin ufkunu genişletti.”
İlhan Berk Kimdir?
Şiirleri, edebî duruşu, fikirleri ve hayatından kesitler
İlhan Berk, 18 Kasım 1918'de Manisa'da doğdu. Balıkesir Necatibey Öğretmen Okulu'ndan mezun olduktan sonra Espiye'de iki yıl ilkokul öğretmenliği yaptı. Ardından Ankara Gazi Eğitim Enstitüsü'ne girdi ve Fransızca bölümünden 1944'te mezun oldu. Eğitimi boyunca edebiyata ilgi duydu ve ilk şiirlerini 1935'te Manisa Halkevi'nin dergisi Uyanış'ta yayımladı.
İlk şiirlerini 17 yaşındayken Güneşi Yakanların Selâmı adıyla kitaplaştıran Berk, bu dönemde hece vezni kullanıyor ve dönemin şiir anlayışına özgü bir karamsarlık taşıyordu. Sembolist şiirden esinlenen imgelerle öne çıktı; 'sonsuzluk', 'kızıl', 'hülya' ve 'ateş' en sevdiği sözcükler arasındaydı. 1940'lara doğru Yeni Edebiyat anlayışı içinde yer aldı ve Servet-i Fünûn (Uyanış), Varlık, Ses, Yığın, Yeryüzü, Kaynak gibi dergilerde yazdı.
1945-1955 yılları arasında Zonguldak, Samsun ve Kırşehir'de ortaokul ve liselerde Fransızca öğretmenliği yaptı. 1956'dan itibaren 13 yıl boyunca Ankara'da Ziraat Bankası'nın Yayın Bürosu'nda çevirmen olarak çalıştı. Bu süreçte modern dünya şiirinin iki büyük şairi Arthur Rimbaud ve Ezra Pound'un şiirlerini çevirerek kitaplaştırdı. Bu tarihten sonra kendini tümüyle yazmaya verdi ve bir anlatı kitabı dışında sadece şiir ve şiire ilişkin eserler üretti.
1954'ten itibaren İkinci Yeni tarzında şiirler yazmaya başladı ve 'Salt Şiir' dediği bu tarzı savunan yazılar kaleme aldı. 1958'de yayımlanan Galile Denizi kitabıyla İkinci Yeni'nin en çok anılan şairlerinden biri oldu. 1960'ların başından itibaren peş peşe yayımladığı kitaplarla 'şiirin kırk türlü yazılabileceği'ni gösterdi. Dilin tüm olanaklarını deneyerek modernist şiirin ufkunu genişletti; kadim uygarlıklardan cinselliğe, nesnelerden şehirlere, şifalı otlardan şairlere kadar her şeyi şiirin alanına dahil etti.
1982'de yayımlanan otobiyografisi Uzun Bir Adam'dan sonra günlüklerini ve kendine özgü bir tür'e dönüştürdüğü defterlerini kitaplaştırmaya başladı. Türünün tek örneği olan Şifalı Otlar Kitabı'nda doğaya bakışını saydamlaştırdı. 1985'te yayımlanan Galata ve 1990'da yayımlanan Pera kitaplarıyla İstanbul'un kent belleğini kayda geçirdi. Şiir anlayışını anlattığı yazılarını ve aforizmalarını Poetika ve Logos'ta bir araya getirdi.
Kül adlı kitabıyla 1979'da Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü'nü, İstanbul Kitabı ile 1980'de ilk Behçet Necatigil Şiir Ödülü'nü kazandı. 1983'te Deniz Eskisi ile Yeditepe Şiir Armağanı'nı, 1988'de Güzel Irmak ile Sedat Simavi Edebiyat Ödülü'nü aldı. Türk şiirinin en deneyci şairlerinden biri olan Berk, durmadan yatak değiştirerek ama bazı sorunsallara hep bağlı kalarak şiirini eskitmeden sürdürdü. 28 Ağustos 2008'de Bodrum'da 89 yaşında vefat etti ve cenazesi burada defnedildi.
Öne Çıkan Şiirleri
Şiir, insanın içinde susturduğu şeylerin sesidir.