“Turgut Uyar, 1927'de Ankara'da doğmuş ve 1985'te İstanbul'da vefat etmiş Türk şairidir. İkinci Yeni akımının öncü isimlerinden biri olarak, dil, tema ve imge anlayışında köklü bir değişim yaratan Dünyanın En Güzel Arabistanı (1959) ile edebiyatımızda yeni bir dönem başlatmıştır. Şiirlerinde bireyin yalnızlığını, toplumsal eleştiriyi ve varoluşsal sorgulamaları özgün bir biçimde işlemiştir. Divan (1970) ve Kayayı Delen İncir (1982) gibi eserleriyle Türk şiirinin modernleşme sürecine damga vurmuştur.”
Turgut Uyar Kimdir?
Şiirleri, edebî duruşu, fikirleri ve hayatından kesitler
Ahmet Turgut Uyar, 4 Ağustos 1927'de Ankara'da Fatma Hanım ile Hayri Bey'in altı çocuğundan beşincisi olarak dünyaya geldi. Babası orduda harita binbaşısı olarak görev yapmış ve Ankara'nın ilk Latin alfabesiyle yazılan sokak levhalarını yazan bir hattattı. Babasının görevi nedeniyle ilköğrenimini farklı şehirlerde tamamladı; ortaöğrenimine yatılı askerî okulda devam etti ve 1946'da Bursa Askerî Işıklar Lisesi'nden mezun oldu. Askeri okul yıllarında mutsuz olduğunu dile getirmiş, otoriteye duyduğu tepkiyi sonraki yıllarda da korumuştur.
Yükseköğrenimini Askerî Memurlar Okulu'nda sürdürürken, annesinin isteğiyle 1947'de Yezdan Şener ile evlendi. Bu evlilikten Semiramis, Tunga ve Şeyda adlarında üç çocuğu oldu. Okuldan mezun olduktan sonra kura ile Posof'a memur olarak atandı; ardından Samsun Terme Askerlik Şubesi'ne ve Ankara'da Kara Kuvvetleri Komutanlığı Personel Dairesi Başkanlığı'na üsteğmen olarak görevlendirildi. 1958'de askerlik görevinden ayrılarak Türkiye Selüloz ve Kâğıt Sanayi'nin Ankara şubesinde çalışmaya başladı ve 1967'de buradan emekli olarak İstanbul'a yerleşti.
Şiire ilgisi çocukluk yıllarında başladı; ilk şiir denemesini ilkokulda yaptı. Ortaokul ve lise yıllarında yoğun bir yazma pratiği edindi, ancak roman yazmayı Alain-Fournier ve Dostoyevski okumaları sonrasında bıraktı. Lise son sınıfta Ömer Hayyam, Nedim, Yahya Kemal Beyatlı, Tevfik Fikret ve Ahmet Haşim gibi şairleri taklit etti. 1946'da dönemin güncel şairlerini okuyarak kendi sesini aramaya başladı. 1947'de "Yâd" adlı şiiri Yedigün'de yayımlandı. 1948'de Kaynak dergisinin düzenlediği şiir yarışmasına "Arz-ı Hal" ile katılarak ikincilik kazandı. 1950'de ilk kitabı Arz-ı Hal ve Akşam Üzeri Türküsü, 1952'de Nurullah Ataç'ın önsözünü yazdığı Türkiyem yayımlandı.
1959'da yayımlanan Dünyanın En Güzel Arabistanı, Uyar'ın dil, tema, imge, anlatım biçimi ve biçim-öz ilişkisi açısından büyük bir değişim gösterdiği ilk İkinci Yeni kitabı oldu. Bu kitaptaki şiirler 1955-1958 arasında Yenilik, Pazar Postası, Yeditepe, Seçilmiş Hikayeler Dergisi ve Şairler Yaprağı gibi dergilerde çıkmıştı. Ardından Tütünler Islak (1962), Her Pazartesi (1968), Divan (1970), Toplandılar (1974) ve Kayayı Delen İncir (1982) geldi. 1981'de Toplu Şiirler, 1984'te Büyük Saat adıyla şiirleri toplu olarak basıldı. İnceleme türünde Bir Şiirden (1984) ve ölümünden sonra Korkulu Ustalık (2009) yayımlandı.
1966'da ilk eşinden boşandı. İstanbul'a yerleştiğinde Cemal Süreya ile Tomris Uyar arasındaki mektuplaşmalar olumlu sonuçlandı ve 1969'da Tomris Uyar ile evlendi. Bu evlilikten Hayri Turgut Uyar adında bir oğlu oldu. 22 Ağustos 1985'te siroz nedeniyle İstanbul'da hayatını kaybetti ve Aşiyan Mezarlığı'na defnedildi. Şiirleriyle Türk edebiyatında İkinci Yeni akımının en güçlü temsilcilerinden biri olarak anıldı; 1963'te Yeditepe Şiir Armağanı, 1975'te Türk Dil Kurumu Çeviri Ödülü (Tomris Uyar ile birlikte), 1981'de Behçet Necatigil Şiir Ödülü ve 1984'te Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü gibi ödüllerle onurlandırıldı.
Öne Çıkan Şiirleri
Göğe Bakma Durağı
Sonnet
Söylenir Ve Yarım Kalır
Uzak Kaderler Için
Senfoni
Ekinoks
Bazı kelimeler insanın içindeki kapıları açar.