Ali Ayçil

Ali Ayçil, 5 Eylül 1969'da Erzincan'ın Çayırlı ilçesinde doğdu. Münire Hanım ile çiftçi Talip Bey'in oğlu olan Ayçil, dört çocuklu bir ailenin üçüncü çocuğuydu. İlk, orta ve lise eğitimini Çayırlı'da tamamladıktan sonra Erzurum Atatürk Üniversitesi Kâzım Karabekir Eğitim Fakültesi Tarih Bölümü'nü bitirdi. Bir süre Bolu'nun Göynük ilçesinde ve Karabük'te öğretmenlik yaptı.

1997 yılında İstanbul'a yerleşen Ayçil, yerel bir gazetede kısa süreli yayın koordinatörlüğünün ardından bir yayınevinde editör olarak çalıştı. Bir kültür ve tarih dergisi olan Mostar'ın hem kuruluşuna katkıda bulundu hem de ikinci sayısından itibaren editörlüğünü üstlenerek bu dergiyi 50 sayı boyunca yönetti. Mostar'ın ardından üç yıl süreyle haftalık Gerçek Hayat dergisinin genel yayın yönetmenliğini yaptı. TRT 2'nin kültür kanalı olduğu dönemde "Şiirle Gelenler" adlı programı hazırlayıp sundu ve aynı kanalda "Hayat +" adlı kültür-sanat programının edebiyat danışmanlığını üstlendi. 2015 yılının Aralık ayında Dergâh dergisinin yazı işleri müdürlüğü görevini Mustafa Kutlu'dan devraldı.

İlk yazısı Erzincan'da Çayırlı gazetesinde basılan Ayçil'in "Yeşildeniz" adlı ilk şiiri 1994 yılında Dergâh dergisinde yayımlandı. Daha sonra Dergâh, Merdiven, Hece ve Kitap-lık gibi dergilerde şiir ve yazılarını yayımladı. İlk şiir kitabı Arastanın Son Çırağı'nı 1999'da çıkardı. İki ana bölümden oluşan bu kitabında hece ölçüsüyle yazdığı yirmi altı şiiri bir araya getiren şair, halk şiirine yaslanarak yerli bir damar yakaladı. İkinci şiir kitabı Naz Bitti 2001'de yayımlandı. "Naz" ve "Bitti" adlı iki ana bölümden oluşan bu kitapta halk edebiyatı formlarıyla ve hece ölçüsüyle yazdığı şiirlerini topladı. Mustafa Kutlu, Naz Bitti'yi değerlendirirken Ayçil'in hece vezniyle yazdığını, bu tercihin Neşet Ertaş'ın yeniden keşfedilmesi gibi kabul gördüğünü belirtti; hece vezninin kırdan gelen bir nağme olduğunu, bu sebeple çokluk tabiata, taşraya, turnalara, köye, bozkıra ve coğrafyaya yaslandığını ifade etti. Kutlu'ya göre Ayçil atalarının yolundan yürümekte, ancak günümüzün jargonunu kullanmakta ve muğlak olmak bir yana alabildiğine dobra bir söyleyiş sergilemekteydi.

2002'de Ceviz Sandıklar ve Para Kasaları adlı kitabını yayımlayan Ayçil, bu kitabında çeşitli kavramlar ve olaylar etrafında kaleme aldığı otuz dört denemesini bir araya getirdi. Hayatın ayrıntılarına sıradandan farklı bir gözle baktığı denemelerinde şiirli ve akıcı bir dil kullandı. 2004'te basılan Sur Kenti Hikâyeleri, Ayçil'in ilk ve tek hikâye kitabı oldu. Kitabın yazılış ve hikâyelerin oluşturulma sürecinin anlatıldığı bir önsöz ile yirmi bir hikâyeden oluşan Sur Kenti Hikâyeleri, klasik Şark hikâyeciliği geleneğinden beslenen bir eserdi. Sur Kenti'nde yaşayan sihirbazından sarrafına, nakkaşından dilberine, demircisinden seyyahına çeşitli karakterlerin hikâyelerinden oluşan kitapta, başlangıçta birbirinden bağımsızmış gibi görünen hikâyeler son hikâye ile birleşerek ayrı bir bütünlük kazandı. Devrik cümlelere sıkça rastlanan kitapta Ayçil'in şiirli ve akıcı dili kendini gösterdi.

Ayçil, beşinci kitabı Kovulmuşların Evi'nde (2007) deneme türünde yazdığı otuz dört yazısını bir araya getirdi. Çoğu bir hikâye edişle başlayan bu yazılarda "dünya" imgesi etrafında hayatın çeşitli görünüş ve hâlleri ele alınıp işlendi. 2011'de Benden Önce, Ben, Sen, O, Keyur ve Diğerleri adlı beş bölümden oluşan Yenilgiden Dönerken adlı deneme kitabını yayımladı. Diğer deneme kitaplarına kıyasla daha kısa metinleri bir araya getiren bu kitapta gündelik hayata ait ayrıntılar şiirli ve akıcı bir dille işlendi. 2018'de Bir Japon Nasıl Ölür adlı şiir kitabı, 2020'de ise Usta Konuşmak İstiyor adlı deneme kitabı yayımlandı.

Ali Ayçil; yayımladığı şiir, hikâye ve deneme kitaplarıyla son dönem Türk edebiyatının önde gelen imzalarından biri oldu. Şiir ve hikâyelerinde gelenekten modern ve yeni bir bakışla beslenen Ayçil, denemelerinde gücünü çoğu zaman tahkiye edişten alan etkili bir anlatım tutumu geliştirdi. Gerek şiirlerinde gerekse hikâye ve denemelerinde duru, lirik ve ahenkli bir dil kullandı. Eserleri bir bütün hâlinde değerlendirildiğinde dikkat çeken şey, edebî tür ve formlar arası geçişlerdi. Hikâye ve denemelerinde "şair"; şiir ve denemelerinde ise "hikâyeci" Ali Ayçil çoğu zaman belirginleşti. Bu bağlamda eserleri; şiir, deneme ve hikâyenin iç içe geçtiği yoğun metinler olarak değerlendirildi.