Şiir, yalnızlığın kendine bulduğu en güzel dildir.

ŞAİRİN DEFTERİ / TAM METİN

Dîvân-ı İlâhîyât 96

Dîvân-ı İlâhîyât 96 Şiiri - Aziz Mahmud Hüdayi

Firkat cehennemden eşed
Mevlâ meded Mevlâ meded
Nefs olmasın ortada sed
Mevlâ meded Mevlâ meded

Bulsun gönül cem'iyyeti
Mahv eyle isneyniyyeti
Göster sivâyı vahdeti
Mevlâ meded Mevlâ meded

Nefse azâb ise yeter
Bir lutf ile işim biter
Eyle inâyetle nazar
Mevlâ meded Mevlâ meded

Açılsa ma'nâ gülleri
Şevk eylese bülbülleri
Görünse lâhût illeri
Mevlâ meded Allah meded

Zâhir olup âsâr-ı cûd
Ersin kemâline şühûd
Vergil Hüdâyî'ye vücûd
Mevlâ meded Mevlâ meded

Aziz Mahmud Hüdayi

ŞİİRİN HARİTASI

Bu şiirin içinde ne var?

Metnin anlam, duygu, tema ve biçim katmanlarına kısa bir bakış.

İnsan bazen bir dizede kendine rastlar.

Şiir, ayrılığın cehennemden beter olduğunu söyleyen bir dervişin Allah'a yakarışını anlatır. Anlatıcı, nefsin aradan kalkmasını, gönlün birliğe ermesini ve ilahi tecellinin görünmesini diler. Her dörtlüğün sonunda 'Mevlâ meded' nakaratıyla Allah'tan yardım ister.

Ana duyguçaresizlik

Ana temainanç

Duygusal yönkarma

Yoğunluk80/100

ANLAM

Ana düşünce

Ayrılık ve nefsin benlik iddiası, ilahi birliğe ermenin önündeki en büyük engeldir; kurtuluş ancak Allah'ın yardımıyla mümkündür.

Temel çatışma

nefsin benlik iddiası ile ilahi birlik (vahdet) arasındaki mücadele

Duygusal akış

Ayrılık acısı ve çaresizlikten ilahi yardım talebine, oradan da kavuşma umuduna doğru bir seyir izler.

ATMOSFER

Ayrılık acısıyla yanan bir gönlün, ilahi yardım arayışıyla şekillenen manevi ve yoğun bir atmosfer.

kutsalgerginhüzünlüumutlu

DUYGULAR

Şiirin duygusal ağırlığı

çaresizlik85

özlem70

umut60

minnet40

KEŞİF PUANLARI

Duygu pusulası

Şiirin farklı duygusal eksenlerdeki yoğunluğu.

Manevî duygu95

Çaresizlik85

Hüzün75

Özlem70

Umut60

Sevgi40

Minnet40

Karanlık40

Yalnızlık30

Heyecan30

Huzur25

Umutsuzluk20

Kaygı20

Kırgınlık15

Pişmanlık10

Korku10

Öfke5

Neşe5

TEMALAR

inanç tasavvuf ayrılık kavuşma özlem

TON

yakaraniçtendüşünceli

ŞIIR TÜRÜ

lirikdidaktik

DIL ÖZELLIKLERI

eski sözcükleryoğun mecazsoyut anlatımyüksek söyleyiş

ANLATIM BIÇIMLERI

liriksorgulayıcıiç konuşma

SÖZ SANATLARI

metaforbenzetmekişileştirmetekrar

Nazım birimidörtlük

Ölçüaruz

Aruz veznine uygun görünmekle birlikte kalıp kesin olarak belirlenememiştir.

Kafiyeaaab / cccb / dddb / eeeb / fffbHer dörtlüğün ilk üç dizesi kendi arasında, dördüncü dize ise nakarat olarak kafiyelenmiştir.

Ahenk

Aruz ölçüsü, düzenli kafiye ve 'Mevlâ meded' nakaratıyla güçlü bir ritim ve ahenk sağlanmıştır.

ANLATICI

birinci tekil kişi

Hitap: Tanrı

Dervişin Allah'a yakarışı ve O'ndan yardım dilemesi

DİLİN YOĞUNLUĞU

Anlam kapalılığı70/100

İmge yoğunluğu65/100

Tasavvufi bir şiir; Hüdâyî mahlasıyla yazılmış bir ilahi.

ÖNE ÇIKAN İMGELER

firkat cehennemi
nefsin seddi
gönül cem'iyyeti
vahdet
ma'nâ gülleri

KÜLTÜREL GÖNDERMELER

Mevlâ
Allah
Hüdâyî
vahdet
lâhût

BU ŞİİRİ ARARKEN

ayrılık acısı çeken dervişin Allah'a yakarışı nefsin benliğinden kurtulup ilahi birliğe erme arzusu Mevlâ meded diyerek yardım dileyen tasavvufi şiir