“Yılmaz Gruda, İkinci Yeni akımı içinde yer almış ve Attila İlhan ile birlikte Mavi akımının öncüsü olmuş Türk şairidir. Şiirlerinde şairane bir anlatım benimsemiş, Çarmıhtaki Yeni Mehmet adlı ilk şiir kitabıyla edebiyat dünyasına adım atmıştır. Marathon (Bir Uzun Koşu) ve Çerçi Zeus gibi eserleriyle Behçet Aysan ve Yunus Nadi şiir ödüllerine değer görülmüştür. Oyunculuk ve yazarlık kariyerini bir arada sürdüren Gruda, Türk edebiyatında çok yönlü bir sanatçı olarak yer edinmiştir.”
Yılmaz Gruda Kimdir?
Şiirleri, edebî duruşu, fikirleri ve hayatından kesitler
Ahmet Yılmaz Gruda, 14 Mart 1930'da İstanbul'da doğdu. Babası Hasan Bey, Arnavutluk'tan ayrılarak İstanbul'a yerleşmiş ve sütçülükle uğraşırken Emine Mediha Hanım ile evlenmişti. Ailesinin boşanmasının ardından Ankara'ya taşınan babasının yanında büyüdü. İlköğrenimini İstanbul'da tamamladıktan sonra bir süre Ankara Ticaret Lisesi'ne devam etti, ancak lise öğrenimini yarıda bırakarak devlet memuru oldu.
Edebiyata çok küçük yaşta yöneldi. Mahmut Makal'ın Bizim Köy kitabından esinlenerek 12-13 yaşlarında yazdığı Memo adlı romanı bir gazetede bölümler halinde yayımlanmaya başladı. Gazetenin kapanması üzerine bu romanı Memo'ya Mektuplar adlı şiire dönüştürdü ve şiir, Yağmur ve Toprak adlı şiir dergisinde yayımlandı. Şiirleri Varlık ve Kaynak gibi gazete ve dergilerde de okurla buluştu. Bir süre İkinci Yeni akımı içinde yer aldı; 1952'de Mavi dergisinde şairane bir anlatım içeren şiirler yazarak Attila İlhan ile birlikte Mavi akımının öncüsü oldu. Bu dönemde "Gruda" müstear adını benimsedi.
1954'te memuriyetten istifa ederek İstanbul'a gitti. 1955-1956 yıllarında Tiyatro Derneği Cep Tiyatrosu'nda iki sezon sahneye çıktı; ardından Ankara Devlet Tiyatrosu, Ankara Meydan Sahnesi ve Nisa Serezli topluluklarında görev aldı. İstanbul'da Büyükşehir Belediyesi'ne ait Muammer Karaca Tiyatrosu'nu yönetti. 1959'da ilk kez Çağdaş Meddah adlı tek kişilik gösteriyi sahneye koyup oynadı. Efendiler Lütfen Şapkanızı Çıkarın (1958), Susanların Sonu (1960) ve Körün Gözü (1960) oyunlarını yazdı. Kasetçi adlı oyunu ile eşi Türkan Gruda ile yazdığı Sultan Aziz Vakası ve Kavuklu Hamdi'nin yaşamını anlatan Kavuklu Hamdi oyunu en önemli eserleri arasında yer aldı.
1959'dan itibaren çok sayıda sinema filmi ve televizyon yapımında rol aldı; Dokuz Dağın Efesi rol aldığı ilk film oldu. 2004-2007'de yayımlanan Yabancı Damat adlı komedi dizisinde canlandırdığı Celayir Usta rolüyle geniş bir kitle tarafından tanındı. Şiirlerinin yanı sıra tiyatro, sinema ve kitap eleştirileri yayımladı; tiyatroyla ilgili görüşlerini ve tecrübelerini Şu Bizim Tiyatromuz adlı eseriyle okurlara aktardı. Anton Çehov'dan çevirdiği Tek Perdelik 9 Oyun 1984'te yayımlandı ve Çehov'un Evliliğin Halleri'ni 25 Ekim 2020'de 90 yaşında Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu'nda sahneledi.
Şiir kitapları arasında Çarmıhtaki Yeni Mehmet (1963, yayımlanan ilk eseri), Camdaki Düşman (1996), Çerçi Zeus (1997), Marathon (Bir Uzun Koşu, 2002), Bir Başka O (2007) ve Kendi ile Kendisi (2013) bulunmaktadır. Çerçi Zeus ile 1999 Behçet Aysan Şiir Ödülü'nü, Marathon (Bir Uzun Koşu) ile 2003 Yunus Nadi Ödülü'nü kazandı. 2016'da 53. Uluslararası Antalya Film Festivali'nde Yaşam Boyu Onur Ödülü'ne, 2018'de 23. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri'nde Onur Ödülü'ne ve 2021'de Harput Kısa Film Festivali'nde Yaşam Boyu Onur Ödülü'ne değer görüldü.
Yılmaz Gruda, bir süredir tedavi gördüğü Özel Güngören Hastanesi'nde 25 Temmuz 2023 tarihinde 93 yaşında hayatını kaybetti. Üsküdar Musahipzade Celal Sahnesi'ndeki törenin ardından cenazesi, Şakirin Camii'nde kılınan cenaze namazı sonrasında Karacaahmet Mezarlığı'nda toprağa verildi.
Öne Çıkan Şiirleri
Bir dize, bazen yıllardır aradığın yerdir.