Kemal Özer

Kemal Özer, 9 Mart 1935'te İstanbul'da doğdu. Asıl adı Özer Özler olan şair, 1970 yılında mahkeme kararıyla adını Kemal Özer olarak değiştirdi. İlk ve ortaokulu İstanbul'un çeşitli ilçelerinde okuduktan sonra 1954'te İstanbul Erkek Lisesi'nden mezun oldu. Edebiyata ilgisi lise yıllarında başladı.

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünde okudu ancak eğitimini yarım bıraktı. Yazıları henüz öğrenciyken yayımlanmaya başladı. Üniversiteden arkadaşlarıyla birlikte 1956-1960 yılları arasında a dergisini çıkardı. 1959'da Kim dergisinde düzeltmen olarak çalışmaya başladı; 1960'ta girdiği Cumhuriyet gazetesinde 1981'de emekli olana kadar görev yaptı.

1965-1970 yılları arasında kitapçılık ve yayıncılık faaliyetlerinde bulundu. 1966-1968 arasında Şiir Sanatı dergisini yayımladı. 1972'den itibaren yayımlanmaya başlanan Yeni A dergisinin kurucuları arasında yer aldı ve dergi için yazılar kaleme aldı. 1981-1982'de Karacan Yayınlarında çalıştı; 1983'te üstlendiği Varlık dergisinin yönetmenliğini 1990'a kadar sürdürdü. 1989'da Yordam Yayıncılık'ı kurdu. 1999-2000 yılları arasında Türkiye Yazarlar Sendikası'nın ikinci başkanlığını yaptı.

Şiir kariyerine İkinci Yeni hareketi içinde başlayan Özer, ilk üç şiir kitabı olan Gül Yordamı (1959), Ölü Bir Yaz (1960) ve Tutsak Kan (1963)'da bu akımın etkisini yansıttı. Daha sonra toplumcu gerçekçi bir tarza yöneldi. Eleştirmenlere göre bu dönemde gündemdeki toplumsal ve siyasal olayların yanı sıra insanların bu olaylar karşısındaki duygu, düşünce ve tepkilerine tanıklık etti. Toplumcu gerçekçi eğilimi 1970-1980 yılları arasında yayımlanan dört eserine hâkim oldu. Bu kitapları izleyen şiirlerinde yeni boyut ve ilgi alanlarına açılım arzusu gözlendi. 1983'te yayımlanan Araya Giren Görüntüler'de 12 Eylül dönemine ilişkin tanıklığını sergiledi. 1985 tarihli Sınırlamıyor Beni Sevda'da sevda olgusunu toplumsal bakış açısıyla yorumladı. 1995'te basılan Oğulları Öldürülen Analar ile kayıp annelerinin sesine aracılık etti. Onların Sesleriyle Bir Kez Daha kitabıyla da uzun süreli bir baskı döneminin ardından seslerini yeniden yükselten çalışan kesimi aktardı.

Behçet Necatigil, 1977'de Kemal Özer'i şöyle değerlendirdi: "İkinci Yeni'nin en çok sözü edilen şairlerinden olan Kemal Özer'in şiirlerinde, uzak çağrışımların izinde yürümekle çözülebilecek gizli bir bütünlük kaygısı seziliyordu. Şairliği, yeni aşamalarda, toplumsal eylemlere, yurdun ve dünyanın politik-güncel olaylarını şiirleştirmeye yöneldi."

Şiir kitaplarının yanı sıra öykü, deneme, anı, gezi, günlük ve çocuk kitapları türlerinde eserler verdi. Şiirlerinin toplu basımları arasında Çağdaş ve Boyun Eğmeyen (1985), XX. Yüzyıldan Duvar Kabartmaları 1-2 (2000) ve Yaralı Karanfil (2009) yer aldı. Öykü dalında Baba ile Kız (1999), denemede Umut Edebiyatı Yedi Canlıdır (1992) ve Acı Şölen (1992), anıda İkinci Yeni'den Toplumcu Şiire (1999), gezi türünde Güldeki Şafak (1979) ve Düşmanı Kardeş Yapmak (1994), günlükte Tanık Günler 1-2 (1993-1994) ve Gölgeden Güneşe (1999) gibi eserleri bulunmaktadır. Çocuk edebiyatına da katkıda bulunarak Nasrettin Hoca (1975), Tatil Köyünün Çocukları (1981), Trenler Ne Güzeldir (1983) gibi kitaplar yazdı. Ayrıca çeviri şiir kitapları yayımladı ve antolojiler hazırladı.

Kemal Özer, 30 Haziran 2009'da İstanbul'da hayatını kaybetti. Yaşamı boyunca birçok ödül aldı: 1976 Türk Dil Kurumu Şiir Ödülü, 1982 Ömer Faruk Toprak Şiir Ödülü, 1991 Yunus Nadi Şiir Ödülü, 1993 Ferit Oğuz Bayır Düşün ve Sanat Ödülü, 1999 Damar Dergisi Edebiyat Emek Ödülü, 2000 Truva Kültür ve Sanat Ödülü, 2001 Dionysos Şiir Ödülü, 2008 Dünya Kitap Ödülleri Altın Sayfa Edebiyat Ödülü, 2009 Altın Portakal Şiir Ödülü ve PEN Türkiye Şiir Ödülü, 2010 Homeros Onur Ödülü ve 2011 Yılın En İyi Çocuk Öyküleri Kitabı ödülü.