İsmet Özel

İsmet Özel, 19 Eylül 1944'te Kayseri'nin Düvenönü semtinde doğdu. Babası Sökeli bir polis memuru olan Ahmet Özel, annesi Sıdıka Hanım'dır. Ailenin altıncı çocuğu olan Özel'in çocukluğu, babasının memuriyeti nedeniyle farklı şehirlerde geçti. 1947'de Kastamonu'ya taşınan aile, Özel'in ilkokula başladığı 1950'den 1955'e kadar burada kaldı. Babasının emekliliği sonrası Çankırı'ya yerleşen aile, Özel'in ortaokul ve lise birinci sınıfı Çankırı Lisesi'nde okumasını sağladı. Dört yılın ardından Ankara'ya taşınan aile, Özel'in lise öğrenimine Ankara Gazi Lisesi'nde devam etmesine olanak tanıdı. Matematik dersinden geçemediği için liseyi 1962'de bitirebildi. 1963'te Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi'ne başladı ve fakülte öğrencilerinin kurduğu Fikir Kulübü'nde önce sekreterlik, ardından ast başkanlık yaptı.

Eylül 1963'te ilk şiiri "Yorgun", Yelken dergisinde yayımlandı. 7 Aralık 1963'te Türkiye İşçi Partisi'ne katıldı. 1964'te Bakırköy Halkevi'nin düzenlediği şiir yarışmasında üçüncülük ödülü kazandı. 1965 genel seçimlerinde TİP adına görevler üstlendi. 1966'da Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden bir grup arkadaşıyla Dönüşüm dergisinin satış etkinliklerine katıldı ve sendikalarda çalıştı. Aynı yıl ilk şiir kitabı Geceleyin Bir Koşu yayımlandı ve fakülteden ayrıldı. 1967-1969 arasında Sivas, Konya, Elazığ ve Muş'ta askerlik yaptı. Askerlik dönüşü İstanbul'a yerleşerek çeşitli ansiklopedilerde ve dergilerde çalıştı; 1970-1972 arasında Mühendislik Haber dergisinde teknik sekreterlik yaptı. 1969'da "Evet, İsyan" şiiri Şiir Sanatı dergisinde yayımlandı ve aynı yıl Ant dergisinin düzenlediği "Devrimci Genç Şairler Savaş Açıyor" oturumuna katıldı. 1970'te Ataol Behramoğlu ve Murat Belge ile birlikte Halkın Dostları dergisini çıkardı; dergi 18 sayı sonra sıkıyönetimce kapatıldı.

12 Mart 1971 askeri müdahalesi sonrası düşüncelerini gözden geçiren Özel, 1972'nin sonunda Hacettepe Üniversitesi Fransız Dili ve Edebiyatı bölümünde okumaya başladı. 1974'te Sezai Karakoç'un Diriliş dergisinde "Amentü" şiirini yayımlayarak İslami dünya görüşüne bağlandığını açıkladı. 1976'da sınıf arkadaşı Necla Aslandoğdu ile evlendi ve aynı yıl Ticaret Bakanlığı'nda çalışmaya başladı. 1977'de üniversiteden mezun olduktan sonra Yeni Devir gazetesinde yazmaya başladı ve Abdullah Çıdam takma adıyla sayfalar hazırladı. 1981'de Kültür Bakanlığı İstanbul Devlet Konservatuvarı'nda Fransızca okutmanı olarak görev yaptı. 1982'de gazete yazarlığına ara verdi, 1985'te Millî Gazete ile geri döndü. 1985'te Taşları Yemek Yasak kitabıyla Türkiye Yazarlar Birliği Deneme Ödülü'nü kazandı. 1988-1994 arasında Çıdam Yayınlarını kurdu ve yönetti. 1991'de Uluslararası Yunus Emre Ödülü'ne, 1996'da Gabriela Mistral Nişanı'na layık görüldü. 1998'de Mimar Sinan Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'ndaki görevinden emekliye ayrıldı ve Bilgi Üniversitesi'nde misafir öğretim üyesi olarak şiir dersleri verdi. 1995-1997 arasında Kanal 7'de "İsmet Özel'le Baş Başa" programını yaptı; 1996-2001 arasında Yeni Şafak gazetesinde yazdı. 2003'te süreli yayınlardaki yazılarına son verdi. 2005'te Türkiye Yazarlar Birliği Üstün Hizmet Ödülü'nü aldı. 2007'de İstiklal Marşı Derneği'ni kurdu. Temmuz 2013'te "Sesli Gemi" adlı son şiiriyle şiir yazmayı bıraktığını duyurdu.

Özel'in ilk dönem şiirleri, 1960'lı yılların ortalarından itibaren toplumcu gerçekçi bir çizgide gelişti. Ancak diğer toplumcu şairlerden farklı olarak iç dünyasını zengin bir şekilde şiirine yansıttı. "Halk" teması ve güncel siyasi olaylar bu dönemde belirgin bir yer tuttu; 1965 Kozlu maden işçileri eylemleri "Kan Kalesi" şiirine yansıdı. Evet, İsyan (1969) ve Cinayetler Kitabı (1975) gibi eserlerinde siyasi söyleme dayansa da şiir estetiğinden ödün vermedi. 12 Mart Muhtırası sonrası romantik bir sevgiyle yaklaştığı "halk" imgesi geri plana düştü; ontolojik bir sorgulamaya girerek düşünsel inzivaya çekildi. Bu süreç "Amentü" ile sonuçlandı. Amentü, biçim ve üslup açısından önceki eserlerinden ayrılarak din, tarih ve dil bağlarıyla kaynaşan daha geniş bir kitleye yöneldi. 1980'de yayımlanan Şiir Okuma Kılavuzu'nda gerçek şairin dünya düzeniyle çatışan birey olduğunu vurguladı. 1983 tarihli "Celladıma Gülümserken Çektirdiğim Resmin Arkasındaki Satırlar" şiirinde kendilik arayışını toplumsal olanın körleştirici etkisiyle sınadı. Şiirlerinde siyasi olaylara doğrudan gönderme yapmak yerine metaforlarla hissettirmeyi tercih etti. Eserleri arasında Geceleyin Bir Koşu (1966), Evet İsyan (1969), Cinayetler Kitabı (1975), Şiirler 1962-74 (1980), Celladıma Gülümserken (1984), Erbain (1987), Bir Yusuf Masalı (2000) gibi şiir kitaplarının yanı sıra deneme, söyleşi ve mektup türünde pek çok kitap bulunmaktadır. Ayrıca Fransızca, İngilizce, Almanca, İspanyolca ve İtalyanca bilmektedir.