“İlhami Bekir Tez, Türk edebiyatında serbest şiirin ve toplumcu gerçekçi anlayışın öncü temsilcilerinden biri olarak tanındı. Çocuk yaşta aruzla başladığı şiirde Tevfik Fikret ve Nâzım Hikmet'in etkisiyle serbest koşuğa yöneldi. Çalışan kesimin sesini duyuran, özgürlük temasını işleyen şiirleriyle ve Cumhuriyet döneminin ilk çocuk şiirlerini içeren Çocuk Şiirleri kitabıyla edebiyat tarihine geçti. Şiirin yanı sıra üç roman yayımlayarak toplumcu gerçekçi çizgisini düzyazıda da sürdürdü.”
İlhami Bekir Tez Kimdir?
Şiirleri, edebî duruşu, fikirleri ve hayatından kesitler
İlhami Bekir Tez, 1906 yılında Trablus'ta doğdu. Babasını ve annesini küçük yaşta kaybetti; subay dayısıyla birlikte 1911'de İstanbul'a geldi. Dayısının ölümü üzerine Dârüleytâm'a (Öksüzler Yurdu) verildi. Mütareke yıllarında, dokuz yaşındayken aruz ölçüsüyle şiir yazmaya başladı. Gençlik yıllarında önce Mehmet Emin Yurdakul'un, ardından Ahmet Haşim'in etkisinde kaldı. "Sessiz Ağlayış" adlı ilk şiiri 1924'te Milli Mecmua dergisinde yayımlandı.
Darülmuallimin'de (İstanbul Öğretmen Okulu) öğrenim gördü ve 1926'da mezun oldu. Aynı yıl Bolu'da öğretmenliğe başladı; 1954'te emekli oluncaya kadar farklı yerlerde ilkokul öğretmenliği yaptı. İlk kitabı Çocuk Şiirleri (1927), Cumhuriyet döneminin ilk çocuk şiirlerini bir araya getirdi. Tevfik Fikret ve Nâzım Hikmet'ten etkilenen şair, 1927'den sonra serbest koşukla şiir yazdı. Eserleri Milli Mecmua, Meşale, Varlık, Resimli Ay, Servet-i Fünûn, Yeni Adam ve Yeni Türk gibi dergilerde yayımlandı; kendi adının yanı sıra "Vecdi Ahmet" ve "Herhangi Biri" imzalarını da kullandı.
İlk romanı Asfalt'ı 1928'de yayımladı; bu kısa romanda İstanbul'un Suadiye semti çevresindeki sosyal değişimleri konu edindi. İlk önemli kitabı, bir işçinin yirmi dört saatini anlatan 24 Saat (1929) oldu. Ardından Birinci Forma A (1930) ve Herhangi Bir Şiir Kitabıdır (1931) adlı şiir kitaplarını yayımladı. Nâzım Hikmet'in dostları arasında yer aldı ve onunla birlikte sosyalist düşünceyi benimsedi. 1930'da Nâzım Hikmet'le Çocuklara Mavi Kitap adıyla şiir ve öykülerden oluşan ortak bir kitap yayımladı; kitapta İlhami Bekir'in "B.", Nâzım Hikmet'in "N." imzalı masalları yer aldı. Döneminde ve sonraki değerlendirmelerde serbest şiirlerinin hep Nâzım Hikmet'in gölgesinde kaldığı öne sürüldü.
Savaşın insanlar ve toplum üzerindeki psikolojik etkilerini anlattığı ikinci romanı Taşlı Tarla'daki Ev, 1939'da Yeni Adam dergisinde on dört sayı boyunca tefrika edildikten sonra 1944'te kitaplaştı. Son romanı Herhangi Bir Roman Kitabıdır (1965) adını taşıdı. 1965'te yayımlanan bu kitabını formalar halinde bastırıp sokak sokak gezerek bir liraya sattı; sonra ciltletip kitap haline getirdi.
Uzun süre Kadıköy'deki Elif Otel'de yaşadı; hayatının son dönemlerini İstanbul Bağcılar Huzurevi'nde geçirdi. 29 Mart 1984 tarihinde vefat etti. Refik Durbaş, hayatı ve eserlerine dair kapsamlı incelemesini Mektup Var İlhami Bekir'den/ Hayatı, Şiiri, Anılarıyla İlhami Bekir Tez (1997) adlı kitapta yayımladı.
Öne Çıkan Şiirleri
İyi bir şiir, bittiği yerde başlamaya devam eder.