Erdoğan Alkan

Erdoğan Alkan, 10 Haziran 1935'te Samsun'un Tekkeköy ilçesine bağlı Çırakman köyünde doğdu. Öğretmen Sıdıka Hanım ile mübaşir Emin Alkan'ın oğluydu. Aile kökeni Sivas Şarkışla'ya dayanıyordu. İlköğrenimini Samsun İnönü İlkokulunda tamamladı ve 1955'te Samsun On Dokuz Mayıs Lisesinden mezun oldu. Yükseköğrenimini Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde 1960 yılında bitirdi.

1960-1965 yılları arasında Samsun'da maiyet memurluğu ve çeşitli ilçelerde kaymakamlık yaptı. 1966'da Brüksel Inbel Enstitüsünde halkla ilişkiler alanında staj gördü. 1965-1967 arasında Turizm Bakanlığı Periyodik Yayınlar şube müdürlüğü ve Millî Prodüktivite Merkezi iktisat uzmanlığı (1969-1971) görevlerinde bulundu. 1967-1969 yılları arasında yedek subay olarak askerlik yaptı. TRT Ankara Televizyonu'nda yapımcılık ve yönetmenlik ile gazete yazarlığı (1973-1993) yaptıktan sonra emekli oldu. 12 Mart sürecinde TRT'deki görevinden uzaklaştırılınca İstanbul'a yerleşti ve İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Yüksekokulunda öğretim görevliliği yaparak yaşamını sürdürdü (1973-1983). Bir süre Belçika Tarım Bakanlığında iktisatçı olarak görev yaptı. 1985-1989 yılları arasında kuruculuğunu yaptığı Deyiş Yayınları'nı yönetti. İyi derecede Fransızca ve orta derecede İngilizce bilmekteydi. Birsen Alkan ile evli olan şairin bir oğlu (Aydın Tozan) ve bir kızı (Elif Su) bulunmaktaydı; çocukları da şair ve çevirmendi. Türkiye Yazarlar Sendikası, ATURJET, Mülkiyeliler Birliği, PEN Yazarlar Derneği ve Türkiye Gazeteciler Derneği üyesiydi ve sürekli basın kartı sahibiydi.

Alkan, çocukluğunda yaz tatillerini genellikle Şarkışla'da geçirdi ve yöredeki âşıklık geleneğine bağlı olarak küçük yaşlardan itibaren bağlama çalmayı öğrendi. Şarkışla'da karşılaşıp konuştuğu Âşık Veysel'den etkilenerek şiir yazmaya başladı. İlk şiiri "Ben O İnsanlardan Değilim" 1957'de Türk Dili dergisinde, Paul Verlaine'den çevirdiği ilk şiir "Batan Güneşler" ise 1958'de Varlık dergisinde yayımlandı. Şiir ve çevirileri Türk Dili, Varlık, Papirüs, Somut, Milliyet Sanat ve Yazko Edebiyat dergilerinde çıktı. Şiirlerinde İkinci Yeni'nin genel özelliklerinden yararlandığı kabul edildiyse de kendisi bu akımın "uydurma" ve "yapay" olduğunu ileri sürdü. Cemal Süreya onu "Önceleri klasik bir duyarlılıkla kuruyordu şiirlerini. Sonraları zekâ şiirine yönelmiş, bir eğleni havasının çevresinde hareket etmeye başlamıştır" sözleriyle değerlendirdi. Ataol Behramoğlu ise onu "İkinci Yeni şiirinin genel özelliklerinden aşırıya kaçmadan, klasik kıta düzenine bağlı kalarak yararlanmış bir şair" olarak tanımladı. Şiirlerinde çoğunlukla duygusal ve insancıl konulara yönelen Alkan, Türk dilinin kıvraklığına varabilmiş, halk şiirinin lirizmiyle modern şiirin özgürlüğünü bağdaştırmaya çalıştı.

Eserleri arasında şiir kitapları (Güneş Tozları, 1958; Ekuanil Çiçekleri, 1964; Kerem Gibi, 1969; Kuş Ormanı, 1981; Eylül Çalgıcısı, 1985; Elimde Güller ve Rüzgâr, 1992; Sfenks, 2005), çeviriler (A. France, J. P. Sartre, Balzac, E. Zola, A. Rimbaud, C. Baudelaire, Aragon, P. Neruda, S. Freud, Byron, Mallarmé gibi yazarlardan) ve araştırmalar (Paul Verlaine, Sembolizm, Ateş Hırsızı Arthur Rimbaud, Düş Gezgini Gerard de Nerval, Şiir Sanatı, Karanlıklar Prensi Baudelaire, Paris Komünü ve Komün Şairleri, Baudelaire ve Satanizm, Gerçekçilik, Sembolizm) yer aldı. Âşık Veysel'in yaşamını konu alan Kör Oldum Veysel Oldum (1991) adlı romanı radyo oyununa uyarlanarak 1998'de yayımlandı. 1970 TRT Kitle İletişim Başarı Ödülü, Arthur Rimbaud'dan Seçme Şiirler ile 1982 Yazko Çeviri Büyük Ödülü ve 1989 TRT Dizi Film Senaryosu Ödülü sahibiydi.

Erdoğan Alkan, geçirdiği kalp krizi sonucu 20 Haziran 2014 günü 79 yaşında İstanbul'da vefat etti. Cenazesi ertesi gün Dolmabahçe Bezm-i Âlem Valide Sultan Camiinde kılınan cenaze namazının ardından Ortaköy Mezarlığında toprağa verildi.