“Fransız yazar, şair ve müzisyen Boris Vian, 20. yüzyıl Fransız edebiyatının en özgün ve çok yönlü isimlerinden biri olarak öne çıktı. Patafizik felsefeden beslenen üslubuyla gerçekçiliğe şiddetle karşı çıktı ve varoluşçuluğu benimsedi. Günlerin Köpüğü, Mezarlarınıza Tüküreceğim ve Pekin'de Sonbahar gibi romanlarıyla tanınan Vian, aynı zamanda caz müziği ve Asker Kaçağı gibi şarkılarıyla da geniş yankı uyandırdı. Edebiyat, müzik ve tiyatro alanlarındaki avangart çalışmalarıyla Fransız kültür hayatında kalıcı bir iz bıraktı.”
Boris Vian Kimdir?
Şiirleri, edebî duruşu, fikirleri ve hayatından kesitler
Boris Vian, 10 Mart 1920'de Paris yakınlarındaki Ville-d'Avray'da dünyaya geldi. Beş yaşında okuma yazma öğrendi ve hayatı boyunca mücadele edeceği kalp rahatsızlıkları ilk olarak on iki yaşında başladı; yine bu yaşlarda tifoya yakalandı. Adı, Rus kökenli olmasından değil, klasik müzik tutkunu annesi Yvonne'nın Mussorgsky'nin "Boris Godunov" operasını izledikten sonra yaptığı seçimden geliyordu. Versailles Lisesi'nde felsefe ve matematik dallarında çok başarılı olan Vian, 1942 yılında Maden Mühendisliği dalında üniversite diploması aldı.
1940'ta tanıştığı Michélle Leglise ile bir yıl sonra evlendi. Diplomasını aldıktan sonra "Office Professionel des Industries et des Commerces du Papier et du Carton" adlı firmada çalışmaya başladı ve 1947'de görevine son verilinceye kadar burada çalıştı. Bu dönemde iki kitap yazdı; işten çıkarılmasının ardından geçimini çevirilerle sağladı. 1946 yılında, henüz 26 yaşındayken en tanınmış üç romanı olan Günlerin Köpüğü, Mezarlarınıza Tüküreceğim ve Pekin'de Sonbahar'ı yazdı. İlk romanında Fransız bürokrasisini eleştirdi ve Alfred Jarry'nin geliştirdiği patafizik felsefeye bağlı bir tarzda yazdı.
Mezarlarınıza Tüküreceğim adlı kitabını "Vernon Sullivan" takma adıyla yayımladı. Roman, Afrika kökenli ABD vatandaşı Anderson'ın erkek kardeşinin linç edilerek öldürülmesiyle başlıyor; kahramanı Anderson intikamını beyaz kızlara tecavüz ederek alıyor ve yakalanıp asılıyordu. Kitap yasaklanmadan önce 100.000 adet satmış, Vian ise 100.000 frank para cezasına çarptırılmıştı. Yürek Söken adlı romanı en son romanı oldu ve bu kitabından sonra müzikle daha çok ilgilenmeye başladı.
Kardeşleri Alain Vian ve Léilo Vian ile birlikte Fransız caz topluluğu Claude Abadie'ye girdi ve Claude Luter ile birlikte çalıştı. Jazz Hot, Jazz News gibi dergilerde modern cazın Fransa'da kabul görmesi konusunda yazılar yazdı. Sadece cazla değil, Bertolt Brecht'in şiirlerinden uyarlamalar ve rock ile de ilgilendi. Evliliği 1952'de sona erdi; iki yıl sonra İsviçreli dansçı Ursula Kübler'le evlendi.
1954'te Cezayir Savaşı'nı ve bir barışseveri konu edinen Asker Kaçağı adlı şarkısı büyük yankı uyandırdı. Binlerce satışa rağmen Fransız vatanseverlerinin öfkesi üzerine şarkı yasaklandı. Tiyatro oyunlarında avangart tarzla absürt tarzı harmanladı. Herkes Av olarak bilinen oyununda Normandiya Çıkarması sırasında bir ailenin yaşadığı gülünç evlilik sorunlarını anlattı. İmparatorluk Kuranlar ya da Schmurz adlı oyununda ise kapitalist bir ailenin yeni bir apartman dairesine taşınmasını ve burayı istila etmesini konu edindi. Bu oyun, 1962'de İngiltere'de, 1968'de New York'ta, Vian'ın ölümünden yedi yıl sonra da Fransa'da sahnelendi. Gerçekçiliğe şiddetle karşı çıkan Vian, varoluşçuluğu benimsedi.
Filmlerde küçük rollerde oynayan ve senaryo yazan Vian, 23 Haziran 1959 günü Mezarlarınıza Tüküreceğim adlı romanından uyarlanan filmin galasında, Cinéma Marbeuf'te kalp krizi geçirdi ve kaldırıldığı hastanede öldü. Ölümü, uzun süredir maruz kaldığı kalp atışı düzensizliğine bağlandı.
Öne Çıkan Şiirleri
Şiir, yalnızlığın kendine bulduğu en güzel dildir.