“Davut Sulari, gerçek adıyla Davut Ağbaba, âşıklık geleneğini özümseyerek yenilikçi bir üslup geliştiren Türk halk ozanı ve halk müziği sanatçısıydı. Alevi-Bektaşi tasavvuf kültürünün beslediği şiirlerinde aşk, irfan ve doğa temalarını işledi; atışma geleneğinde kendine özgü bir tarz kurdu. "Eylesin", "Üç Telli Turna", "Sultanım" ve "Vardım Kırklar Kapısına" gibi eserleriyle Türk halk müziğinin en bilinen isimlerinden biri oldu. Eserleri Sabahat Akkiraz, Erdal Erzincan, Belkıs Akkale ve Güler Duman gibi pek çok sanatçı tarafından yorumlanarak kuşaklar boyunca yaşatıldı.”
Davut Sulari Kimdir?
Şiirleri, edebî duruşu, fikirleri ve hayatından kesitler
Davut Sulari, gerçek adıyla Davut Ağbaba, 1925 yılında Erzincan'ın Tercan ilçesine bağlı Çayırlı köyünde dünyaya geldi. Babası Veli, annesi Cezayir olan sanatçı, Kaltukzadeler ailesinin bir ferdi olarak büyüdü. Dedesi Kaltık Mehmet Ağa, tasavvufî şiirler söyleyen bir ozan olarak tanınıyordu ve Sulari bağlama çalmayı ilk olarak ondan öğrendi. Çayırlı'da başladığı ilkokulu üçüncü sınıfa kadar sürdürebilen Sulari, asıl öğrenimini geleneksel Alevi tekke ve cem evlerinde aldı. Bu ortamda dedesinin yanında kültürel ve tasavvufî bir eğitim gördü; on yedi yaşında kutsal kabul edilen "bade" içerek badeli âşıklar arasına katıldı.
1940'lı yılların sonundan itibaren radyo sanatçılığı yapmaya başlayan Sulari, Ankara ve İstanbul radyolarında bölge sanatçısı olarak görev aldı. Bu dönemde Muzaffer Sarısözen, Adnan Saygun ve Nida Tüfekçi gibi usta müzisyenlerle tanışarak eserlerini seslendirdi. Konya Aşıklar Bayramı'nın oluşumunda yer aldı ve etkinliğin şekillenmesine katkı sağladı. 1950'li yıllardan itibaren Türkiye'nin birçok ilini at sırtında dolaşarak türkü, güzelleme ve atışma icra etti; Anadolu'daki âşık kahvelerinde düzenlenen fasıl toplantılarında sıkça yer aldı. Atışma ve taşlama türlerindeki yeteneğiyle kısa sürede tanındı.
1965 yılında "Kerbela Faciası / Muhammet Ali'ye İkrar Verenler" adlı ilk 45'lik plağını yayınlayan Sulari, bu tarihten itibaren sıkça 45'likler çıkarmaya başladı. 1966'da "Ben Ademim Hak Yapısı Binayım / Gam Deryasında Ümit Gemisi", "Hayat Veriyorsun Ruha Bedene / Müstezat" ve "Huzuru Hüdaya / Seher Vakti Kalkan Kervan" adlı plaklarını yayımladı. 1960'lı yıllar boyunca farklı müzik firmalarından 45'likler yayınladı; 1970'li yıllarda ise 45'liklerin yanı sıra Davut Sulari, Davut Sulari 2 ve Davut Sulari 3 adlı albümlerini çıkardı. Bu dönemde eserleri Mahzuni Şerif, Güler Duman ve Arif Sağ gibi sanatçılar tarafından yorumlanmaya başlandı.
1970'li yıllarda Avrupa'nın çeşitli ülkelerinde büyük konserler veren Sulari, ayrıca İran, Irak ve Suriye gibi Ortadoğu ülkelerinde halk müziği etkinliklerine katıldı. Bu turnelerde kendi bestelerini ve Türk halk ezgilerini geniş kitlelere tanıttı. 1980 yılında TRT 1'de yayınlanan Aydost adlı programa katılarak eserlerini yorumladı; aynı dönemde birçok televizyon programında röportaj ve söyleşi yaptı. Türkçenin yanı sıra Arapça, Farsça, Almanca ve Fransızca bilen sanatçı, ana dili olan Zazaca eserler de verdi.
Sanatı, geleneksel âşıklık geleneğini özümserken yenilikçi unsurlar da taşıdı. Âşıklık geleneğinin kalıplarını zorlayan, müzikte ve şiirde daima yenileşme hareketinin içinde yer alan bir sanatçı olarak değerlendirildi. Eserlerinde aşk, tasavvufî irfan ve doğa temaları ön plandaydı; Alevi-Bektaşi kültürünün tasavvufî öğeleri şiirine ve yorumuna yansıdı. Sazını "hakikat sesini duyuran" bir araç olarak kullandığını ifade etti. "Eylesin", "Üç Telli Turna", "Sultanım", "Çok Evvel Oldu" ve "Vardım Kırklar Kapısına" gibi eserleriyle Türk halk müziğinin en bilinen isimlerinden biri hâline geldi.
Davut Sulari, 18 Ocak 1985 tarihinde Erzurum'da âşıklar kahvesinde düzenlenen bir fasıl sırasında rahatsızlanarak hayatını kaybetti ve memleketi Çayırlı'daki aile mezarlığına defnedildi. Ölümünün ardından eserleri Müslüm Gürses, İbrahim Tatlıses, Belkıs Akkale, Sabahat Akkiraz, Yıldız Tilbe, Erdal Erzincan ve Zerrin Özer gibi birçok sanatçı tarafından yeniden yorumlandı. Hatırasını yaşatmak amacıyla 2000'li yıllarda Âşık Davut Sulari Kültür ve Sanat Derneği kuruldu; 22 Mart 2019'da ise on altı farklı sanatçının katkıda bulunduğu Sulari'ce / Davut Sulari Türküleri adlı saygı albümü yayımlandı. Halk müziği sanatçısı olan kızı Edibe Sulari, 2 Temmuz 1993'te Sivas Katliamı'nda hayatını kaybetti.
Öne Çıkan Şiirleri
Bir dize bazen uzun bir geceden daha derindir.