Türkan İldeniz

Türkan İldeniz, 7 Ocak 1938'de Düzce'de doğdu. Babası Kafkasya göçmeni fotoğrafçı Nurettin, annesi ev hanımı İkbal'di. 1945'te Düzce Namık Kemal İlkokuluna, 1951'de Düzce Ortaokuluna başladı. 1954'te Düzce'de lise olmaması nedeniyle eğitimine İstanbul Kandilli Kız Lisesinde devam etti. Lise yıllarını derslerinin yanı sıra her türlü sanatsal ve sosyal etkinliğe katılarak yoğun geçirdi.

1950'lerde Attila İlhan'ın da katkılarıyla düzenlenen sanat ve edebiyat matinelerine sıklıkla katılarak şiirler okudu ve şiirlerini tanıttı. 1956'da lise son sınıf öğrencisiyken şiirlerini yayımlamaya karar vererek Varlık dergisine gitti. Yaşar Nabi'nin şiirlerini yayımlamayı reddetmesi üzerine dört defter dolusu şiirini yaktı. Altı ay boyunca gece gündüz şiir çalıştı ve yeni bir yöntemle yazdığı şiirleri Yaşar Nabi'ye okuttuğunda beğenisini kazandı. O tarihten itibaren özellikle Varlık'ta şiirleri yayımlandı. Ayrıca Seçilmiş Hikâyeler, Dost, Yelken, Hisar ve Anadolu gibi çeşitli dergi ve gazetelerde yazdı.

Liseyi bitirdiği 1957'de İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesine kaydını yaptırdı. 1959'da Akşam gazetesi yazarı Bilgin Peremeci ile evlendi ve aynı yıl üçüncü sınıftayken fakülteyi terk etti. İlk kızı Ece 1960'da, ikinci kızı Ege 1965'te dünyaya geldi. 1963'te İstanbul Büyükşehir Belediyesi Basın Yayın bölümünde memurluğa başladı. 1969'da evliliğini sonlandırdı. 1983'te memuriyetten emekli oldu.

Şiir yazmayı hiç bırakmayan İldeniz, 1966'da Taşra Kızının Deliceleri'ni, 1967'de ise Havva Çıkmazı'nı yayımladı. İlk kitabı beş altı ay içinde tükendi ve büyük beğeni topladı. Bu eserindeki on dört şiiriyle şiir sergisi açtı ve şiirleri Yahya Kemal'in ücreti olan beş yüz liraya satıldı. Kitabının ardından Fransızlar tarafından Paris'e davet edildi ve şiirlerini orada da duyurdu. 1967'de yayımlanan Havva Çıkmazı'nda toplumsal konulara ve kadının toplumdaki yerine ağırlık verdi. 1971'de Varlık'ta yayımladığı "Kumarbaz" adlı şiiriyle edebiyat dünyasında yeniden yankı uyandırdı. 1975'te Bangkok'ta açılacak uluslararası kadın sergisine Kültür Bakanlığınca eserleriyle katılmak üzere davet edildi.

Sanat hayatı boyunca hiçbir edebiyat oluşumunun içinde yer almayan şairin şiirlerinin kaynağını kendi yaşantısı, başkaldırışları ve hayalleri oluşturdu. Şiirlerindeki sade Türkçe ve samimi üslup sayesinde 1950'lerde şiirdeki karmaşa dönemlerinde herkese umut oldu ve 1950-1970 arasında adından sıklıkla söz ettirdi. Etkilendiği şairler arasında Fazıl Hüsnü Dağlarca ve Attila İlhan bulunmaktadır. Şiir yazmaya devam eden İldeniz'in dosya halinde bekleyen üçüncü şiir kitabı Buz Altında Yanardağ 2021'de yayımlanmıştır.