Tristan Tzara

Tristan Tzara, 16 Nisan 1896'da Romanya'nın Moineşti kentinde doğdu. Asıl adı Sami Rosenstock olan sanatçı, edebiyat dünyasında Tristan Tzara takma adını kullandı. 1912'de başlayan etkin yazarlık hayatı boyunca şiir, deneme, gazetecilik, oyun yazarlığı, performans sanatçılığı, bestecilik, film yönetmenliği, politikacılık ve diplomatlık gibi pek çok alanda faaliyet gösterdi.

1916 yılında arkadaşlarıyla birlikte Larousse sözlüğünün rastgele bir sayfasını açarak 'dada' kelimesini buldu ve Dadacılık hareketinin adını koydu. Aynı yıl Dadacı Manifesto'yu yazdı. Tamamen rastlantılara dayalı ve geleneksel yazın kurallarının dışında bir edebiyat anlayışı geliştiren Tzara, şiirlerini gazeteden kesilen sözcükleri bir şapkada karıştırıp rastgele çekerek oluşturdu. Bu yöntem, dil ve estetik kurallarını, mantık dizgesini yok sayan, sözcük anlamlarına değer vermeyen, alabildiğine bağımsız çağrışımlarla ilkel ve doğrudan anlatım biçimi arayan Dadacılık akımının temelini oluşturdu. Dadacılık, I. Dünya Savaşı'nın yarattığı umutsuzluk, boğuntu ve dengesizlikten, burjuva değerleri karşısında duyulan tiksintiden kaynaklanan protesto eylemleriyle yıkıcı bir devinim olarak ortaya çıktı.

1921'de Paris'e yerleşen Tzara, André Breton, Philippe Soupault, Louis Aragon ve Paul Eluard gibi şair ve yazarlarla birlikte dilin yapısında ve kullanımında yaptıkları değişik ve çarpıcı denemelerle kamuoyunu ve sanat çevrelerini sarstı. André Breton'un Dadacılıktan sıyrılması ve bir grup yazarın bu sıyrılmayı taşkınlıkla dönemin kamuoyuna taşımasından sonra, Breton'un kurduğu Gerçeküstücülük etkisini arttırdıkça Dadacılık giderek ortadan kayboldu. Tzara, Dadacılık sonrası şiirlerini gerçeküstücülüğe yakın bir tarzda yazdı.

1937'de Fransız Komünist Partisi'ne katılan Tzara, II. Dünya Savaşı'nda Fransız direnişçileri arasında yer aldı. Nihilist ve asi tavrıyla edebiyata yeni bir bakış açısı getiren sanatçının en önemli eserleri arasında L'Homme Approximatif (Yaklaşık Adam) (1931), Le Coeur à Gaz (Gazlı Yürek) (1938), Midis Gagnés (Hakedilmiş Öğleler) (1939), Parler Seul (Yalnız Konuşmak) (1950) ve La Face Intérieure (İç Yüz) (1953) bulunmaktadır. Ayrıca Dada Manifestoları adlı bir kitabı da vardır. Tristan Tzara, 25 Aralık 1963'te Paris'te öldü.