“Süreyya Berfe, 1960 kuşağının önde gelen şairlerinden biri olarak İkinci Yeni akımıyla başladığı şiir serüveninde halk şiirinin olanaklarına yönelmiştir. Gün Ola adlı ilk kitabıyla Anadolu insanının yaşamını ve dilini şiire taşımış, Türkmen ve Avşar ağıtlarından, halk ozanlarından ve Nâzım Hikmet'ten beslenen bir şiir dili kurmuştur. Çocuk edebiyatına katkıları ve çok sayıda ödülüyle Türk edebiyatında kalıcı bir iz bırakmıştır.”
Süreyya Berfe Kimdir?
Şiirleri, edebî duruşu, fikirleri ve hayatından kesitler
Hikmet Süreyya Kanıpak adıyla 27 Ocak 1943'te İstanbul'da doğan Süreyya Berfe, 1960 yılında Çanakkale Lisesi'nden mezun oldu. Yükseköğrenimine İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde başladı; iki yıl hukuk, ardından dört yıl Edebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nde okudu. Yedek subay öğretmen olarak askerlik görevini tamamladıktan sonra Arkın Yayınevi'nde çalışmaya başladı. 1972'de Ali Özgentürk ile birlikte Asyalı dergisini çıkardı. 1976'da Can Yayınevi'nin çocuk kitapları bölümünde görev aldı ve sonraki yıllarda reklam şirketlerinde metin yazarı olarak çalıştı.
Şiirle ilk kez 1961'de Zeren dergisinde yayımlanan bir şiirle tanışan Berfe, 1965'e kadar Süreyya Kanıpak imzasıyla Düzlem, Zeren, Yelken, Türk Dili ve Soyut gibi dergilerde şiirlerini yayımladı. Cemal Süreya'nın önerisiyle Berfe soyadını alarak edebiyat hayatına bu adla devam etti. 1966'da Kasaba adlı şiiriyle Türkiye Milli Talebe Federasyonu Kültür Yarışması Şiir Dalı Birincilik Ödülü'nü kazanarak geniş çevrelerce tanındı. Şiir ve yazıları Papirüs, Yeni Dergi, Yazı, Forum, Oluşum, Soyut, Ant, Yeni Edebiyat, Yeni A, Birikim, Milliyet Sanat, Defter, kitap-lık ve Gösteri gibi dergilerle Yeni Gazete ve Ulus gazetelerinde yer aldı.
İlk şiirlerinde İkinci Yeni akımının etkisiyle soyutlamalara başvuran Berfe, 1966'dan sonra halk şiirinin yolundan giden yeni bir şiir dili kurma arayışına yöneldi. Bu arayışın ürünü olan ilk şiir kitabı Gün Ola'da (1969) Anadolu'nun bir köyünde tanıklık ettiği yaşamı, olayları ve koşulları dile getirmeyi amaçladı. Türkmen ve Avşar ağıtlarının, halk ozanlarının, türkülerin ve Nâzım Hikmet'in etkilerinin görüldüğü bu kitap ses getirdi. Sonraki şiirlerinde de halk şiirinin olanaklarından yararlanmayı sürdürdü. Savrulan (1971), Hayat ile Şiir (1980), Ufkun Dışında (1985), Şiir Çalışmaları (1992), Ruhumun (1998), Kalfa (1999), Seçme Şiirler (2001), Nâbiga (2001), Seni Seviyorum (2002), Foklar Söyledi Ben Yazdım (2005), Çıkrık (2008) ve Yavaş Yavaş Bilemiyorum (2022) gibi kitaplarıyla şiir serüvenini sürdürdü. Çocuk edebiyatı alanında da İlkokullar İçin Matematik (1976), Çocukça (2006) ve Eksik Alfabe (2006) adlı kitapları kaleme aldı.
Şiirleriyle birçok ödüle değer görülen Berfe, 1992'de Cemal Süreya Şiir Ödülü'nü, 2002'de Behçet Necatigil Şiir Ödülü ile Orhon Murat Arıburnu Şiir Ödülü'nü, 2009'da Ceyhun Atuf Kansu Şiir Ödülü'nü, 2011'de Melih Cevdet Anday Şiir Ödülü'nü, 2019'da PEN Türkiye Şiir Ödülü'nü, 2023'te Attilâ İlhan Edebiyat Ödülleri Şiir Ödülü'nü ve Yunus Nadi Ödülleri Şiir Ödülü'nü kazandı. Hepsi O Kadar adlı şiiri Ece Ülker tarafından bestelendi. 2008'deki Ermenilerden Özür Diliyorum kampanyasına katılan isimler arasında yer aldı. Uzun süredir organ yetmezliği tedavisi gören Berfe, 9 Ocak 2024'te yaşadığı Urla'da 80 yaşında hayatını kaybetti.
Öne Çıkan Şiirleri
Bir Dost Bulamadım Gün Akşam Oldu
Zamanla
Rağmen
Gurbet
Hepsi O Kadar
Bazı Yaralılar
Şiir, insanın içinde susturduğu şeylerin sesidir.