Pablo Neruda

Pablo Neruda veya doğum adıyla Ricardo Eliezer Neftalí Reyes Basoalto, 12 Temmuz 1904'te Şili'nin Parral kentinde, demiryolu işçisi bir baba ile öğretmen bir annenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Annesini çok küçük yaşta kaybetti. On üç yaşındayken yerel La Mañana gazetesine yazılar yazarak edebiyata adım attı. 1920'de Selva Austral adlı edebiyat dergisinde "Pablo Neruda" takma adıyla yazmaya başladı; bu adı Çek şair Jan Neruda'nın anısına seçti ve isim daha sonra yasal adı olarak kaldı.

İlk kitabı Crepusculario 1923'te yayımlandı. Ertesi yıl, pek çok dile çevrilen ve en tanınmış eserlerinden biri olan Yirmi Aşk Şiiri ve Umutsuz Bir Şarkı basıldı. Edebi çalışmalarını sürdürürken Santiago'daki Şili Üniversitesi'nde Fransızca ve pedagoji okudu. 1927-1935 arasında hükûmet elçisi olarak Burma, Seylan, Java, Singapur, Buenos Aires, Barselona ve Madrid'de görev yaptı. Bu dönemde yazdığı şiirler, ezoterik sürrealist bir kitap olan Residencia en la tierra'da (1933) toplandı.

İspanya İç Savaşı ve García Lorca'nın ölümü Neruda'yı derinden etkiledi; önce İspanya'da, ardından Fransa'da Cumhuriyetçi harekete katıldı. Bu sırada Kalbimdeki İspanya (España en el corazón, 1937) üzerine çalıştı; eser, iç savaş sırasında cephede basılması bakımından önem taşıdı. Ülkesine döndükten sonraki eserlerini siyasi ve sosyal konular üzerine kurdu.

1939'da Paris'te İspanyol göçmenler için konsolosluk görevine getirildi. Meksika'daki konsolosluk görevi sırasında Canto General de Chile'yi yazdı; bu eserde bütün Güney Amerika kıtasının doğası, insanları ve tarihî yazgısı epik şiir biçiminde anlatıldı. Yaklaşık 250 şiirin yer aldığı eser 1950'de Meksika'da basıldı, Şili'de el altından yayımlandı ve on kadar dile çevrildi; bu çeviriler nedeniyle Neruda elçilik yaptığı ülkelerde zorluklar yaşadı.

1943'te Şili'ye dönen Neruda, 1945'te senatör seçildi ve Şili Komünist Partisi'ne katıldı. 1947'de Başkan González Videla'nın grevdeki madencilere yönelik baskıcı tutumunu protesto ettiği için iki yıl boyunca kendi ülkesinde kaçak yaşadı. 1949'da yurt dışına çıktı ve 1952'ye kadar çeşitli ülkelerde bulundu. Bu dönemde yazdığı eserler politik aktivitelerinin damgasını taşıdı; örneğin Las uvas y el viento (1954) sürgündeki günlüğü gibiydi.

Yaşamı boyunca güçlü siyasi duruşuyla tanınan Neruda, ülkesindeki ve İspanya'daki faşizme karşı durdu. 1970'te Şili başkanlığına aday gösterildi, ancak daha sonra başkan seçilen Salvador Allende'yi destekledi. Allende seçilince Neruda'yı Şili'nin Fransa elçisi olarak görevlendirdi. 1971'de edebiyat dalında Nobel Ödülü'nü aldı. 1972'de sağlık sorunları nedeniyle elçilik görevini bırakarak Şili'ye döndü. Nâzım Hikmet adına Barış Ödülü'nü alan Neruda, bir kongrede Nâzım Hikmet için "Onun yanında biz şair bile olamayız" diyerek onu övdü.

24 Eylül 1973'te prostat kanserinden hayatını kaybettiği açıklansa da ölümünün 1973 Şili Darbesi'nin hemen ardından gerçekleşmesi sürekli sorgulandı. Şili Hükûmeti, 2015 yılı Kasım ayında yapılan bilgilendirme sonucunda Neruda'nın ölümünün doğal yollardan olmayabileceğini kabul etti. Cenazesinin kitlesel biçimde kaldırılması darbeyle iktidara gelen cunta yönetimi tarafından yasaklansa da sokağa çıkma yasağını tanımayan binlerce kişi cenazeye katıldı.