Melih Cevdet Anday

Melih Cevdet Anday, 13 Mart 1915'te Çanakkale'de doğdu. Doğumundan kısa bir süre sonra ailesiyle İstanbul'a geldi ve çocukluğu Kadıköy Bahariye'de geçti. Ortaokula kadar İstanbul'da eğitim gördü. Babasının işi nedeniyle Ankara'ya taşınmalarının ardından liseyi Gazi Lisesi'nde tamamladı. Lise yıllarında Orhan Veli Kanık ve Oktay Rifat ile tanıştı; bu arkadaşlık edebî hayatının temelini oluşturdu.

Liseyi bitirdikten sonra bir süre Hukuk Fakültesi'ne devam etti, ardından Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi'ne kaydoldu. Ancak Devlet Demiryolları'nda memur olarak çalıştığı için öğrenimine devam edemedi. Çalıştığı kuruluş tarafından sosyoloji öğrenimi görmek için Belçika'ya gönderildi. İlk şiiri "Ukde", 1936'da Varlık Dergisi'nde yayımlandı. Şiirleri daha sonra Ses, Yaprak, Yeditepe, Papirüs, Yeni Ufuklar, Yeni Dergi, Soyut, Ataç, Dönem, Yön gibi dergilerde yayımlandı.

Orhan Veli ve Oktay Rifat ile birlikte 1941'de Garip adlı şiir kitabını çıkardı. Bu kitap, Garip Akımı'nın manifestosu niteliğindeydi ve Türk şiirinde yenilenmeyi başlattı. Hasan Âli Yücel'in tavsiyesiyle Millî Eğitim Bakanlığı Neşriyat Müdürlüğü'ne memur olarak atandı. 1946 seçimleriyle bakanlığın el değiştirmesi sonrasında önce yeniden askere alındı, ardından Konya'ya atandı; ancak bu atama geri alındı. Bir süre sonra görevinden ayrılarak İstanbul'a döndü.

1953-1955 yılları arasında Akşam Gazetesi'nin edebiyat ve sanat sayfasını hazırladı. Fikirleri sebebiyle işten çıkarıldı. Doğan Kardeş Yayınları'na geçti ve çeviriler yaptı; buradan da aynı sebeple ayrılmak zorunda kaldı. 1958'den itibaren Tercüman, Büyük Gazete, Yeni Tanin ve İkdam'da kendi adıyla ve çeşitli takma adlarla denemeler ve makaleler yazdı, tefrika romanlar yayımladı. 1960'ta Nadir Nadi'nin desteğiyle Cumhuriyet gazetesinde köşe yazıları yazmaya başladı ve bu yazılarını 1997'ye kadar sürdürdü.

1956'da yayımladığı "Yan Yana" adlı şiir kitabı, 142. maddeye aykırı olduğu gerekçesiyle 1964'te yasaklandı. Şiir kitaplarının yanı sıra roman ve tiyatro alanlarında da eserler veren Anday, birçok ödül aldı. İstanbul Belediye Konservatuvarı Tiyatro Bölümü'nde diksiyon, özel bir tiyatro okulunda mitoloji dersleri verdi. 1964-1969 yılları arasında TRT'de yönetim kurulu üyeliği, 1979-1980 yıllarında Paris'te eğitim müşavirliği görevlerinde bulundu.

Şiir anlayışı, Garip Akımı'nın ilk dönemindeki sade ve gündelik dil kullanımından zamanla felsefi derinliğe evrilmiştir. "Kolları Bağlı Odysseus" (1962) ile kendine özgü felsefi şiir akımını başlatmış ve Garip Akımı'ndan ayrılmıştır. UNESCO'nun Courrier dergisi, 1971 yılında onu Cervantes, Dante, Tolstoy, Unamuno, Seferis ve Kawabata düzeyinde bir edebiyat adamı olarak gördüğünü açıklamıştır. Şiirlerinin yanı sıra roman, deneme, tiyatro oyunu ve çeviri türlerinde de önemli eserler vermiştir.

Solunum ve böbrek yetmezliği tanısıyla Marmara Üniversitesi Koşuyolu Hastanesi'ne kaldırılan Melih Cevdet Anday, 28 Kasım 2002'de 87 yaşındayken öldü. Büyükada mezarlığında toprağa verildi.