“Can Yücel, kaba ama samimi dili ve bariton sesiyle okuduğu şiirlerle Türk edebiyatında özgün bir tarz yaratmış modern bir şair ve çevirmendir. Taşlama ve toplumsal duyarlılığı öne çıkaran şiirlerinde yalın dil ve buluşçu imgeler dikkat çekmiştir. Shakespeare, Lorca, Brecht ve Wilde gibi yazarlardan yaptığı serbest çevirilerle de tanınmıştır. 20. yüzyıl Türk şiirinin en renkli ve sıra dışı isimlerinden biri olarak anılmıştır.”
Can Yücel Kimdir?
Şiirleri, edebî duruşu, fikirleri ve hayatından kesitler
Can Yücel, 21 Ağustos 1926'da İstanbul'da doğdu. Millî Eğitim Bakanlığı yapmış olan Hasan Âli Yücel'in oğluydu. Ankara Atatürk Lisesi'ndeki öğreniminin ardından Ankara ve Cambridge üniversitelerinde Latince ve Yunanca okudu. Yurt dışı eğitim bursu kazandığı halde babasının olası torpil eleştirilerinden çekinmesi nedeniyle bu fırsatı kullanamadığı ileri sürüldü.
Çeşitli elçiliklerde çevirmenlik ve Londra'da BBC'nin Türkçe bölümünde spikerlik yaptı. Askerliğini Kore'de tamamladı. 1956'da Güler Yücel ile evlendi; bu evlilikten Güzel, Su ve Hasan adlı üç çocuğu oldu. 1958'de Türkiye'ye döndükten sonra bir süre Bodrum ve Marmaris'te turist rehberi olarak çalıştı, ardından bağımsız çevirmen ve şair olarak yaşamını İstanbul'da sürdürdü.
Şiir ve yazıları 1945-1965 yılları arasında Yenilikler, Beraber, Seçilmiş Hikayeler, Dost, Sosyal Adalet, Şiir Sanatı, Dönem, Ant, İmece ve Papirüs gibi dergilerde yayımlandı. Daha sonra Yeni Dergi, Birikim, Sanat Emeği, Yazko Edebiyat ve Yeni Düşün dergilerinde şiir, yazı ve çeviri şiirleriyle tanındı. 1965'ten itibaren siyasal konularda da ürün verdi. 12 Mart 1971 döneminde Che Guevara ve Mao'dan çeviriler yaptığı gerekçesiyle 15 yıl hapse mahkûm edildi; 1974'teki genel afla serbest kaldı ve hapiste yazdığı Bir Siyasinin Şiirleri adlı kitabını yayımladı. 12 Eylül 1980 sonrasında müstehcenlik iddiasıyla Rengahenk adlı kitabı toplatıldı.
Şiirlerinde taşlama ve toplumsal duyarlılık ağır basar; yalın dili ve buluşlarıyla dikkat çekti. İlham kaynakları arasında doğa, insanlar, olaylar, kavramlar, heyecanlar, duyumlar ve duygular yer aldı. Ailesi şiirlerinde önemli bir yer tuttu; eşi, çocukları, torunları ve babasına duyduğu sevgiyi "Küçük Kızım Su'ya", "Güzel'e", "Yeni Hasan'a Yolluk" ve "Hayatta Ben En çok Babamı Sevdim" gibi şiirlerine yansıttı. 1959'da yayımlanan Her Boydan adlı kitabında dünya şairlerinin şiirlerini serbest ama başarılı bir biçimde Türkçeye çevirdi. Ayrıca Lorca, Shakespeare, Brecht ve Wilde gibi yazarların oyunlarından çeviriler yaptı; Shakespeare çevirilerinde aslına bağlı kalmayan, eserleri topluma aktarma amacı güden bir yaklaşım benimsedi.
Son yıllarında Eski Datça'ya yerleşti; her hafta Leman, her ay Öküz dergilerinde yazıları ve şiirleri yayımlandı. 1996'da kurulan Emek Partisi'nin kurucu üyeleri arasında yer aldı ve "Hava döndü" şiiri partinin marşı olarak kullanıldı. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e hakaretten yargılandı; 1999 Türkiye genel seçimlerinde Özgürlük ve Dayanışma Partisi'nin İzmir 1. sıra milletvekili adayı oldu. 12 Ağustos 1999 gecesi Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi'nde öldü; cenazesi Datça'ya getirilerek 17 Ağustos 1999'da defnedildi. Mezarı, anma törenleriyle ilgili tartışmaların ardından tahrip edildi ve mezar taşı parçalandı.
Öne Çıkan Şiirleri
Mutlu Yıllar
Darwin Üzre
Sevgi Duvarı
İtiraza İtirazım Var
El Tutuşa Tutuşa
Anı
Herkes susar; bazıları şiir yazar.