“Ahmet Muhip Dıranas, 1909'da Sinop'ta doğmuş ve 1980'de Ankara'da vefat etmiş Türk şair ve yazardır. Hece ölçüsünü çağdaş bir duyarlılıkla kullanarak Öz Şiir anlayışına bağlı kalmış, ahenk ve çağrışım gücü yüksek şiirler yazmıştır. Fahriye Abla, Kar ve Olvido gibi eserleriyle Türk edebiyatında kalıcı bir iz bırakmıştır.”
Ahmet Muhip Dıranas Kimdir?
Şiirleri, edebî duruşu, fikirleri ve hayatından kesitler
Ahmet Muhip Dıranas, 1909 yılında Sinop'un Erfelek ilçesine bağlı Salı köyünde dünyaya geldi. İlkokulu Sinop'ta, ortaokul ve liseyi Ankara Erkek Lisesi'nde tamamladı ve 1929'da mezun oldu. Bu okulda Faruk Nâfiz Çamlıbel ile Ahmet Hamdi Tanpınar'ın öğrencisi olarak edebiyatla derinlemesine ilgilendi.
Lise yıllarının ardından Hâkimiyet-i Millîye gazetesinde çalışmaya başladı. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne iki yıl devam ettikten sonra Güzel Sanatlar Akademisi kütüphane memurluğu göreviyle İstanbul'a gitti. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi felsefe bölümünde öğrenim gördü. İstanbul Resim ve Heykel Müzesi, halkevleri ve Çocuk Esirgeme Kurumu gibi kurumlarda çeşitli görevler üstlendi. Anadolu Ajansı, Devlet Tiyatroları ve İş Bankası'nda üst düzey yöneticilik yaptı. 1939'da Ankara'ya dönerek CHP Genel Merkezi'nde Halkevleri Kültür ve Sanat Yayınları'nı yönetti.
II. Dünya Savaşı yıllarında, 1942-1945 arasında Ağrı'nın Sürbehan köyünde askerlik hizmetini tamamladı. Bu deneyim onun için bir dönüm noktası oldu ve ünlü "Ağrı" şiiri bu yılların ürünü olarak ortaya çıktı. Askerlik sonrası Ankara'da Çocuk Esirgeme Kurumu yayın müdürlüğü ve kurum başkanlığı (1957-1960) yaptı; ardından İş Bankası yönetim kurulu üyeliğine getirildi. Devlet Tiyatroları edebî kurul başkanlığı ve Anadolu Ajansı yönetim kurulu üyeliği görevlerinde bulundu. Politikaya atılarak Zafer gazetesinde yazılar yazdı ve birkaç kez DP'den milletvekili adayı olduysa da seçilemedi.
Şiir hayatına ilk adımı, 15 Eylül 1926'da Ankara Lisesi'nden Muhip Atalay imzasıyla Millî Mecmua'da yayımlanan "Bir Kadına" başlıklı şiirle attı. Sonraki yıllarda kendi imzasıyla çeşitli dergilerde şiirler yayımladı. 1928'den itibaren Servet-i Fünûn, Varlık, Hep Gençlik, Ağaç, Yücel, Gündüz, Oluş, Şadırvan ve Hisar gibi dergilerde eserleri görüldü. Şiirleri 1974 yılında İş Bankası Kültür Yayınları tarafından "Şiirler" başlığıyla kitaplaştırıldı. Ayrıca Tevfik Fikret'in "Rübab-ı Şikeste" adlı eserini "Kırık Saz" başlığıyla Türkçeleştirdi ve bu çalışma yine İş Bankası Yayınları tarafından yayımlandı.
Şiir anlayışında Cahit Sıtkı Tarancı gibi ahenge ve sese büyük önem verdi. "Kar" şiirinde sesi ön plana çıkarırken, "Olvido"da ne sesi anlama ne de anlamı sese baskın kıldı. Hece şiirinin son kuşağına mensup şairler arasında yer alan Dıranas, çağdaş Batı şiirine (Baudelaire, Verlaine) en yakın duran ve kendinden bir iki kuşak sonraki şairler üzerinde az sayıda şiirle bile uzun süre etkili olan bir şair olarak öne çıktı. Hocası Tanpınar gibi az yazdı, seyrek yayımladı ve şiirlerini şiire başladıktan neredeyse elli yıl sonra kitaplaştırdı. Fransız şiirinden ve Ahmet Haşim ile Ahmet Hamdi Tanpınar'dan aldığı etkileri özgün bir sentezle birleştirdi. Hece ölçüsü sınırlarında kalarak durak ve vurgu yerlerini değiştirmek suretiyle gelenekte çağdaşlığı yakaladı; çağrışım gücü yüksek, yurdu, insanı ve doğasıyla barışık, alışılmadık deyiş örgüsüne sahip unutulmaz şiirler yazdı. Şiirlerinde aşk, tabiat, ölüm ve hatıralar gibi temaları derinlikli ve düşündürücü bir anlatımla işledi. "Fahriye Abla" şiiri Türk edebiyatının en ünlü şiirlerinden biri hâline geldi.
Hayatı boyunca tükettiği nargile, sigara ve alkol nedeniyle sağlığı giderek bozuldu; kronik bronşiti anfizeme dönüştü. 21 Haziran 1980'de kalp yetmezliğinden Ankara'da vefat etti. Vasiyeti üzerine Sinop'ta toprağa verildi.
Öne Çıkan Şiirleri
Bir dize bazen uzun bir geceden daha derindir.