Bazı dizeler kalbe değil, doğrudan hafızaya yazılır.

İYİ Kİ ŞİİR VAR!

Okundu

Cihan Cenginin İlk Mütâkere Günleri

Cihan Cenginin İlk Mütâkere Günleri Şiiri - Rıza Nur

İttihadcılara - I

On yıldır bu yoksul milleti soydular,
Kesdiler, yediler, köpekce doydular.
Yan bakan olursa gözünü oydular;
Bağranı asdılar, zındana koydular.

Bunlar Türk değilmiş! Ne bozuk soydular!
Bir şanlı milleti dünyâdan yoydular!...

Millet hep bizlere yügünsün derlerdi.
Biz beyler kurulub öğünsün derlerdi.
Zamâna sen bize düğünsün derlerdi.
Sonra Türk isterse döğünsün derlerdi.

Bunlar Türk değilmiş! Ne bozuk soydular!
Bir şanlı milleti dünyâdan yoydular!...

İşleri hep ah, mal kapmakdı gürünce,
Mühîmdi onlarca sâde bu düşünce.
Koşdular zulmun de, cehlin de önünce;
Ceb dolu kaçdılar tam millet düşûnce.

Bunlar Türk değilmiş! Ne bozuk soydular!
Bir şanlı milleti dünyâdan yoydular!...

Onlara hükümsüz gelirdi denâet,
Kâfîdi sâdece kul gibi itâet!
Bir doğru kölelik etmezse nihâyet
Değeri cezâsı görürdü ihânet!

Bunlar Türk değilmiş! Ne bozuk soydular!
Bir şanlı milleti dünyâdan yoydular!...

Etdiler herkesi bir âdı keyfe ram.
Bir halkı kul etmek ne habis bir meram!
Bu on yıl târihde eşi yok bir dıram!
Yazık ah, günah ah, haram ah, pek haram!.

Bunlar Türk değilmiş! Ne bozuk soydular!
Bir şanlı milleti dünyâdan yoydular!...

Îtilafcılara - II

Şîmdi de bunlar cah, mal deye didişir;
Mîras der, vatanı satmakçin itişir.
Be yâhû! Utanın! Ortada teneşir!
Etmeyin! Yok artık, çok artık, yetişir!...

Ey millet! Sanmam ki bir meded irişir!
Dünyâdan göç düşdü, var varsa, var devşir.

Bu nedir? Soyacak bir ölü kalmış bak!
Satacak bir kefin, bir tabut var ancak.
Âh, böyle bir kârdan dünyâda kaç alçak,
Kaç domuz, kaç köpek vardır zevk alacak!.

Ey millet! Ummam ki bir meded irişir!
Dünyâdan göç düşdü, var varsa, var devşir.

İşiniz son gelen vurguncu gavgası,
Bahtınız olmakmış temam leş kargası!...
Bu harman sonudur, yokdur ha, arkası;
Kapışın! Sizindir çapulcu markası...

Ey millet! Sanma ki bir meded irişir!
Dünyâdan göç düşdü, var varsa, var devşir.

Sözde iş milleti diriltmek, sağlamak!...
Bu yara sarmak mı? Bu çene bağlamak!...
Of!... Bana düşen şey hep yürek dağlamak;
Gurbetde, sürgünde, zındanda ağlamak...

Ey millet! Umma ki bir meded irişir!
Dünyâdan göç düşdü, var varsa, var devşir.

Hânedâne - III

Hani be, atalar! O Mâzî ne oldu?...
Fâtih, Yavuz kanı sizde kalmadı mı?...
Batdık be, bu sizi derde salmadı mı?
Keyfinizden, gülmenizden ciham doldu...

Vatan batar, pâdişahsa düşmanla dost...
Şehzâdeler, Rum zâbitler ve sultan da;
Kucaklaşmış, dans ederler bu zamanda...
Ne güne kalmışız... Ah elden gitdi post.

Ulu Tanrım - IV

İstiklal gidiyor bir yiğit milletden.
Bir izcik kalmaz mı bir büyük devletden?!...
Kurtaran çıkmaz mı bizi bu zilletden?!...
Sanki hiç kurtulmuş yok mu illetden!...

Ey Tanrım! Sen koru bizi her savletden!
Ayırma sen bizi merâma vusletden!

Bu nesil ne yüzle gidecek ahrete?
Ne hal bu? Gelen yok ki bir son gayrete?
Bunaldım, öf, düşdüm hayretden hayrete.
Berbadız, lâyıkız nefretten nefrete...

Ey Tanrım! Sen koru bizi her savletden!
Ayırma sen bizi merâma vusletden!

Ey ünlü atalar, şanlı Türk, ey Uğuz!
İstiklal, yer, yurd hep gitdi hal yavuz!
Vâh, eyvâh... Biz şimdi bir batan uruğuz;
Yarın yet yüzünde belki de, hiç yoğuz...

Ey Tanrım! Sen koru bizi her savletden!
Ayırma sen bizi merâma vusletden!

Bak, Anadoluna ulu dağ, ey oral!
Yolla da bir güzel gözlü pâk, saf maral;
Türklerden, İslamdan, kâ'beden haber al!
Yetişdi peygamber neslinden bir kıral!

Ey Tanrım! Sen koru bizi her savletden!
Ayırma sen bizi merâma vusletden!

**

Âdeti budur, Türk yurdunun kuludur.
Mâzîsi yücedir, bin şanla doludur,
Aslı pâk, zaferi destanı uludur,
Yatakda ölmemek atası yoludur.
Ey Türkler! Lüzûmu yok yêsin, kederin.
Kalkının var gücü bâzûye bir verin!
Kızdın da kanları kaynasın her erin.
Altını üstüne getirin şu yerin...

Var ise bir ümid yalınız bunda var.
Yok... Başka milletler bizlere olmaz yar.
Silâha sarıl da bak baht nasıl uyar.
Yalnız budur ki belâyı savar.

Biz Türküz, kolay can vermeyiz, Avrupa!
Meğer ki sarsılub yerinden yer kopa...
Eyisi büsbütün sarmadan iş sarpa
Davran da bu kanlı sahneyi sen kapa...!

Rıza Nur portresi

ŞİİRİN HARİTASI

Bu şiirin içinde ne var?

Metnin anlam, duygu, tema ve biçim katmanlarına kısa bir bakış.

Bazı cümleler kapıyı çalmaz; doğrudan içeri girer.

Şiir, İttihatçılar ve İtilafçılar dönemindeki yolsuzluk, soygun ve vatan ihanetini sert bir dille eleştirir. Anlatıcı, milletin soyulduğunu, yöneticilerin kötü niyetli olduğunu ve vatanın elden gittiğini haykırır. Son bölümde ise Türk milletine birlik olup silaha sarılarak kurtuluşu araması çağrısı yapılır.

Ana duyguÖfke
Ana temaVatan
Duygusal yönOlumsuz
Yoğunluk90/100

ANLAM

Ana düşünce

Vatanı soyan ve milleti kul eden yöneticilere karşı milletin uyanıp direnmesi gerektiği.

Temel çatışma

Vatansever millet ile hain yöneticiler arasındaki mücadele.

Duygusal akış

Öfke ve umutsuzluktan silahlı direniş çağrısına doğru bir yönelim var.

ATMOSFER

Vatanın elden gidişine karşı öfke ve aciliyet duygusunun hâkim olduğu gergin bir atmosfer.
GerginHüzünlüUmutlu
“Şiir, insanın kendine söylediği
en dürüst sözdür.”
Şiirhane · Sözün evi.

Şiirhaneden Mektup

Yeni şiirler, yeni keşif yolları ve iyi sözler için.

Sadece anlamlı şeyler, söz veriyoruz.