İnsan bazı şiirleri okumaz; onlara denk gelir.

ŞAİRİN DEFTERİ / TAM METİN

Yalan Mıdır

Yalan Mıdır Şiiri - Mahzuni Şerif

Dostlar benim dert çektiğim
Size göre yalan mıdır?
Müslüman malı ortaktır
Koca töre yalan mıdır?

Bütün canlar Hak'tan indi
Kitaplarda böyle dendi
Kuvvetli zayıfı yendi
Göre göre yalan mıdır?

Dağlar nerden kopmuş niye
Dünyalar baksın maziye
Devede can vardır diye
Küçük pire yalan mıdır?

Buz dolabı hışır hışır
Dışı yanar içi üşür
Bütün maddeler değişir
Bu bir kere yalan mıdır?

Mahzuni bir defa gelir
Niye geldiğini bilir
Hemi doğar hemi ölür
Birden bire yalan mıdır?

Mahzuni Şerif

ŞİİRİN HARİTASI

Bu şiirin içinde ne var?

Metnin anlam, duygu, tema ve biçim katmanlarına kısa bir bakış.

Bazı dizeler kalbe değil, doğrudan hafızaya yazılır.

Şiir, halk ozanı edasıyla dostlara seslenerek toplumsal adaletsizliği, inanç ve töre arasındaki çelişkiyi sorgular. Anlatıcı, Müslüman malının ortak olduğu söylemine karşın güçlünün zayıfı ezdiğini, doğadaki ve maddedeki değişimi örnek göstererek bu iddiaların yalan olup olmadığını sorar. Sonunda kendi doğum-ölüm döngüsünü de bu sorgulamaya dahil eder.

Ana duygukırgınlık

Ana tematoplumsal eşitsizlik

Duygusal yönolumsuz

Yoğunluk65/100

ANLAM

Ana düşünce

İnanç ve töre adına söylenenler ile yaşanan gerçekler arasındaki uçurum, samimiyetsizlik ve adaletsizliktir.

Temel çatışma

İdealize edilen dinî/töresel söylem ile gözlemlenen toplumsal gerçeklik arasındaki karşıtlık.

ATMOSFER

Halkın ortak dertlerini dile getiren, sorgulayıcı ve sitemkâr bir atmosfer.

gerginhüzünlü

DUYGULAR

Şiirin duygusal ağırlığı

kırgınlık70

öfke55

umutsuzluk40

şaşkınlık35

KEŞİF PUANLARI

Duygu pusulası

Şiirin farklı duygusal eksenlerdeki yoğunluğu.

Kırgınlık70

Öfke55

Hüzün50

Umutsuzluk40

Manevî duygu40

Çaresizlik30

Başkaldırı30

Yalnızlık20

Kaygı20

Karanlık20

Sevgi10

Heyecan10

TEMALAR

toplumsal eşitsizlik adalet inanç ahlak varoluş

TON

sorgulayıcısitemkâriçten

ŞIIR TÜRÜ

didaktiklirik

DIL ÖZELLIKLERI

sadekonuşma dilihalk şiiri söyleyişidoğrudan anlatım

ANLATIM BIÇIMLERI

liriksorgulayıcısembolik

SÖZ SANATLARI

metaforkarşıtlıktekrar

Nazım birimidörtlük

Ölçühece8'li hece

Şiir genelinde 8'li hece ölçüsü kullanılmıştır.

Kafiyeabab / cccb / dddb / eeeb / fffbDörtlüklerin ilk üç dizesi kendi arasında, son dizesi ortak redifle uyaklanmıştır.

Ahenk

8'li hece ölçüsü, dörtlüklerdeki kafiye düzeni ve 'yalan mıdır?' redifiyle sağlanan tekrarlar ahengi oluşturur.

ANLATICI

birinci tekil kişi

Hitap: dostlar

Anlatıcı, dertlerini paylaştığı dostlarına seslenerek toplumsal çelişkileri sorgular.

DİLİN YOĞUNLUĞU

Anlam kapalılığı30/100

İmge yoğunluğu40/100

Halk ozanı geleneği içinde toplumsal eleştiri.

ÖNE ÇIKAN İMGELER

Müslüman malı ortaktır
Kuvvetli zayıfı yendi
Devede can vardır
Buz dolabı hışır hışır
Mahzuni bir defa gelir

KÜLTÜREL GÖNDERMELER

Müslüman
Hak
Mahzuni

BU ŞİİRİ ARARKEN

toplumsal adaletsizlik eleştirisi inanç ve gerçek çelişkisi halk ozanı sorgulaması