Bazı dizeler insanın omzuna sessizce dokunur.

ŞAİRİN DEFTERİ / TAM METİN

Yâr İşiginde Dinildi ‘Aşık-ı Şeydâ Baña

Yâr İşiginde Dinildi ‘Aşık-ı Şeydâ Baña Şiiri - Baki

Yâr işiginde dinildi ‘âşık-ı şeydâ baña
Hak dimişler tenzîlü’l-esmâ’ü min savbi’s-semâ

Hâkümi ide sifâl-i sünbül ü reyhân felek
Gitmeye başdan hevâ-yı bûy-ı zülf-i dil-rübâ

Mülk-i ‘ayş u ‘işretüñ olsak n’ola İskenderi
Oldı elde câmumuz Âyîne-i ‘âlem-nümâ

Aynuma almam zer-i hûrşîd ü dürr-i encümi
Feth olaldan baña bâb-ı genc-i iksîr-i fenâ

Şi’r ü inşâdan murâdı ‘âşık-ı bî-çârenüñ
Arz-ı ihlâs eylemekdür yâre Bâkî ve’d-du’â

Baki

ŞİİRİN HARİTASI

Bu şiirin içinde ne var?

Metnin anlam, duygu, tema ve biçim katmanlarına kısa bir bakış.

Şiir, söylenemeyenin incelikle söylenmesidir.

Şiir, âşıkın sevgiliye duyduğu derin bağlılığı ve dünyevi değerlerden vazgeçişini anlatır. Anlatıcı, sevgilinin kapısında 'divane âşık' olarak anıldığını, ilahi isimlerin gökten indiğini söyler. Felek, toprağı sümbül ve reyhanla süslese de gönül çelen zülfün kokusunun baştan gitmeyeceğini belirtir. Dünya nimetlerine ve ihtişama aldırmaz; gönül gözü açıldığından beri güneşin altınına ve yıldızların incisine değer vermez. Sonunda şair, şiir yazmaktan amacının sevgiliye içten bağlılığını sunmak ve dua etmek olduğunu ifade eder.

Ana duyguaşk

Ana temaaşk

Duygusal yönolumlu

Yoğunluk85/100

ANLAM

Ana düşünce

Gerçek âşık, dünyevi zenginlik ve makamlara değil, sevgiliye kavuşmaya ve ona bağlılığını göstermeye değer verir.

Temel çatışma

Dünyevi ihtişam ile manevi aşk arasındaki karşıtlık

ATMOSFER

İlahi aşkın ve teslimiyetin hâkim olduğu, dünyevi olanın önemsizleştiği bir ruh hâli.

dinginkutsalhüzünlü

DUYGULAR

Şiirin duygusal ağırlığı

aşk95

minnet30

huzur25

KEŞİF PUANLARI

Duygu pusulası

Şiirin farklı duygusal eksenlerdeki yoğunluğu.

Romantizm95

Manevî duygu70

Sevgi60

Özlem40

Umut30

Minnet30

Huzur25

Hüzün20

Heyecan20

Yalnızlık10

TEMALAR

aşk inanç tasavvuf varoluş

TON

içtendüşüncelikabullenici

ŞIIR TÜRÜ

lirik

DIL ÖZELLIKLERI

eski sözcükleryoğun mecazsoyut anlatımyüksek söyleyiş

ANLATIM BIÇIMLERI

liriksembolik

SÖZ SANATLARI

metaforistiaretenasüptezat

Nazım birimibeyitgazel

Ölçüaruz

Aruz ölçüsüyle yazılmış klasik gazel.

Kafiyeaa / ba / ca / da / eaGazel kafiye düzeni; ilk beyitte kendi arasında, sonraki beyitlerde ikinci dizeyle kafiyeli.

Ahenk

Aruz ölçüsü, zengin kafiye ve rediflerle sağlanan müzikal bir söyleyiş.

ANLATICI

birinci tekil kişi

Hitap: sevgili

Âşık ile sevgili arasındaki tasavvufi aşk ilişkisi

DİLİN YOĞUNLUĞU

Anlam kapalılığı75/100

İmge yoğunluğu80/100

Klasik Osmanlı şiiri geleneği içinde tasavvufi aşk anlayışı

ÖNE ÇIKAN İMGELER

yâr işiği (sevgilinin kapısı)
sifâl-i sünbül ü reyhân (sümbül ve reyhan çanağı)
bûy-ı zülf-i dil-rübâ (gönül çelen zülfün kokusu)
câm-ı Âyîne-i 'âlem-nümâ (dünyayı gösteren ayna kadeh)
bâb-ı genc-i iksîr-i fenâ (yokluk iksirinin hazinesinin kapısı)

KÜLTÜREL GÖNDERMELER

Hak
tenzîlü'l-esmâ'ü min savbi's-semâ
İskender
Bâkî

BU ŞİİRİ ARARKEN

dünyevi zenginlikleri reddeden aşk şiiri sevgiliye duyulan derin bağlılık tasavvufi aşk ve teslimiyet