Şiir, hatırlamanın en zarif biçimlerinden biridir.

ŞAİRİN DEFTERİ / TAM METİN

Lâleler Bezm-i Çemende

Lâleler Bezm-i Çemende Şiiri - Baki

Lâleler bezm-i çemende câm-ı ‘işret gösterür
Devletinde husrev-i gül ‘ayşa ruhsat gösterür

Mevsim-i gül ‘îd ile yâr u musâhib düşdiler
Bir birine iki dil-berdür mahabbet gösterür

‘Îdgehde varalum dûlâba dil-ber seyrine
Görelüm âyîne-i devrân ne sûret gösterür

Kaddüñe kul olmaga gelmiş dizilmiş karşuña
Servler turmış çemen sahnında kâmet gösterür

‘Âşıkı bî-sabr u ârâm eyleyüp seyyâh ider
Memleket seyr itdürür ‘aşkuñ vilâyet gösterür

Bî-sütûn-ı gamda Bâkî seng-i mihnet kesmede
Şöyle üstâd oldı kim Ferhâda san’at gösterür

Baki

ŞİİRİN HARİTASI

Bu şiirin içinde ne var?

Metnin anlam, duygu, tema ve biçim katmanlarına kısa bir bakış.

İnsan bazen bir dizede kendine rastlar.

Şiir, bahar mevsiminde lalelerin açtığı bir bahçede sevgiliyle ve dostlarla eğlenmeyi, sevgilinin güzelliğini ve aşkın insanı diyar diyar gezdiren gücünü anlatır. Anlatıcı, sevgiliye duyulan hayranlığı ve aşkın verdiği coşkuyu dile getirirken, son beyitte aşk acısını Ferhat'ın dağ delmesi gibi bir sanata benzeterek kendi çektiği sıkıntıyı ifade eder.

Ana duyguaşk

Ana temaaşk

Duygusal yönkarma

Yoğunluk75/100

ANLAM

Ana düşünce

Bahar ve sevgiliyle bir arada olmak insana neşe ve coşku verir; aşk ise insanı gezdiren, acı çektiren ama bir o kadar da ustalaştıran bir güçtür.

Temel çatışma

Aşkın verdiği haz ve coşku ile aşkın çektirdiği sıkıntı ve gurbet arasındaki gerilim.

Duygusal akış

İlk beyitlerde neşe ve coşku hâkimken son beyitte aşkın verdiği sıkıntı ve gurbet vurgusuyla hafif bir hüzne geçilir.

ATMOSFER

Baharın canlılığı ve sevgiliyle birlikte olmanın verdiği coşkuyla dolu, ancak sonunda aşk acısının gölgelediği bir atmosfer.

coşkuluromantikneşelinostaljik

DUYGULAR

Şiirin duygusal ağırlığı

aşk85

neşe70

heyecan65

hayranlık60

hüzün30

KEŞİF PUANLARI

Duygu pusulası

Şiirin farklı duygusal eksenlerdeki yoğunluğu.

Romantizm85

Neşe70

Heyecan65

Sevgi60

Umut50

Özlem40

Huzur40

Hüzün30

Yalnızlık20

Minnet20

Çaresizlik15

Umutsuzluk10

Kırgınlık10

Kaygı10

Manevî duygu10

Karanlık10

TEMALAR

aşk doğa kavuşma gurbet zaman

TON

coşkuluiçtendüşünceli

ŞIIR TÜRÜ

lirik

DIL ÖZELLIKLERI

eski sözcükleryoğun mecazsanatlı söyleyişsoyut anlatım

ANLATIM BIÇIMLERI

lirikbetimleyicisembolik

SÖZ SANATLARI

metaforkişileştirmebenzetmetezat

Nazım birimibeyitgazel

Ölçüaruz

Aruz ölçüsüyle yazılmış klasik bir gazel.

Kafiyeaa / ba / ca / da / ea / faGazel kafiye düzeni; ilk beyit kendi içinde, sonraki beyitlerin ikinci dizeleri ilk beyitle kafiyeli.

Ahenk

Aruz ölçüsü, zengin kafiye ve rediflerle sağlanan akıcı bir ahenk.

ANLATICI

birinci çoğul kişi

Hitap: sevgili

Âşık ile sevgili arasındaki tutkulu ilişki ve dostlarla paylaşılan eğlence.

DİLİN YOĞUNLUĞU

Anlam kapalılığı65/100

İmge yoğunluğu70/100

Klasik Osmanlı şiiri geleneğinde bahar, eğlence ve aşk temasının işlendiği bir gazel.

ÖNE ÇIKAN İMGELER

laleler
gül devleti
ayna
servi boyu
Ferhat'ın dağ delmesi

KÜLTÜREL GÖNDERMELER

bezm-i çem
husrev-i gül
îd
Ferhat

BU ŞİİRİ ARARKEN

bahar sevgiliyle eğlenme aşkın insanı gezdirmesi aşk acısı ve Ferhat