Şiir, insanın kendine yetişme biçimlerinden biridir.

İYİ Kİ ŞİİR VAR!

Okundu

Sefîde-dem ki şafak âsumânda oldı ‘ayân

Sefîde-dem ki şafak âsumânda oldı ‘ayân Şiiri - Âşık Çelebi

İznikî ‘Alî Çelebi Bursa Beyi iken ‘îd-i kurbânda virilmişdür.

Sefîde-dem ki şafak âsumânda oldı ‘ayân
Döküldi hûn ki sanasın hamel olup kurbân

Yahûd şafakdan idüp ‘ârızına gül-gûne
Özine ‘îdde zînet virür ‘arûs-ı cihân

Şu ‘â-ı şemsden idindi kendüye ihrâm
Tavâf-ı Kâ’beye kasd eyledi bu zâl-ı zemân

‘Ale’s-sabâh halâyık varup musallâya
Tavâf-ı kûy-ı nigâra çekildi ehl-i dilân

İrişdi ‘îd-i ganîmet bilün bu fırsatı kim
Kişiye degmede virmez zemâne emn ü emân

‘Ale-l-husûs ki devr-i emîr-i dânâdur
Safâ vü ‘işrete âgâz eylesün rindân

Emîr-i mülk-i ma’ârif şeh-i diyâr-ı hüner
Müsemmâ Haydar-ı saf-der ‘Alîyy-i ‘âlî-şân

‘Alî-sehâ vü ‘Alî-nâm u Murtazâ-ahlâk
Hasen-hisâl u hasen-hulk u sâhibül-ihsân

Görüp ‘avâtıfunı müstefîd oldı bahâr
Tonatdı ‘âlemi hil’atler eyledi ihsan

Kapuna kâse-i mâh ile geldi ‘îd-i sa’îd
Meger vazîfe taleb oldı yâ nevâle-sitân

Şu’â’-ı mihr ana zencîr ü micmere hûrşîd
Sipihr meclis-i ‘îdünde micmere-gerdân

Zihî ki mün’akis âyîne-i dürr âyetüne
Nukûş-ı sûret-i peydâ vü çehre-i pinhân

Hizebr-i bîşe-i heycâ peleng-i kûy-ı neberd
Gazâda bebr ü gazanfer vegâda şîr-i jiyân

Sürüldi gûy-ı zulüm ‘arsa-gâh-ı ‘âlemden
Olalı dest-i şerîfünde ‘adlden çevgân (10b)

Kapunda benden idi mihr altûn üsküfli
Big oldı başına şimdi urundı tâc-ı Keyân

Takındı kavs-ı kuzahdan ayagına halhâl
Olalı bezmüne rakkâs gerdiş-i gerdân

Şecâ’at evcine hûrşîdsin n’ola olsa
Elünde şa’şa’a mânend-i tîg-i hûn-efşân

Kimesne Rüstem-i Destân u Zâl adın anmaz
Şecâ’atun haberi oldı ‘âleme destân

Zihî salâbet ü savlet şecâ’at u şevket
Göreydi kahrunı isterdi Kahramân amân

Yürürdi atun önünce piyâde Sâm süvâr
Olurdı zîr-i rikâbunda Erdevân devân

Yanunca oldı silahdâr cenge âhengle
Eline tîg-i zeberced-niyâm alup Keyvân

Eger ki kulle-i Kâf ola kelle-i a’dâ
İderdi hurd anı darb-ı dest-i gürz-i girân

İtâ’at itdi bilüp rüstehîz ü peygârun
Bahâr u sûsen u servi idindi seyf sinân

Götüre gonce-i zanbak gibi ‘adû barmak
Elünde kalsa temâşâ sinân-ı sûsen-i şân

Elünde hançer-i bürrânuna nazar salsa
Vehimden ola ‘adû berg-i bîd-veş lerzân

Sicill-i Hâtemî Tayy itdi dest-i ihsânun
Berât-ı ‘âtıfete nâmun olalı ‘unvân

Şu kes ki hizmetüni farz-ı ‘ayn idinmiş ola
Pür ola desti zer ile çü keffe-i mîzân

Firâz-ı küngür-i medhine irmeye hergîz
Hezâr sâl ki murg-i hayâl ide tâyerân

Kimesne ‘arsa-i medhine bulmaya gâyet
Eger ki tayy oluna râh-ı ‘âlem-i imkân

Didüm ki nâtıka medhinde ‘âciz ü kâsır
İşitdi hâtif-i gaybî didi ki sad-çendân

Bugün tekâver-i tab’um fezâ-yı medhünde
‘Aceb mi sürsem eger yügrügün durur meydân

Zahîr olursa bana himmetün kemâle irem
Olam beraber Hâkân u hem-ser-i Selmân

Zihî sa’âdet ü devlet ki ‘Âşık-ı şeydâ
Kapunda kim kulun olup ola emîr-i cihân (11a)

Niçe ki rûz u şeb ola vü döne çarh-ı felek
Niçe ki ‘îd-i sa’îd ire vü bahâr u hazân

Gününi ‘id ide ‘îdün mübârek ide Hudâ
Şebüni Kadr ide kadrün ziyâd ide Yezdân

Murâdun üzre döne çarh ola hevâdârun
Kapunda gerdiş-i devr ola bende-i fermân

Tavâf-ı Ka’be-i maksûda olasın vâsıl
‘Adû zebûnun ola her zemânda çün kurbân

İrişmeye ana âsîb-i tünd-bâd-ı hazân
Bahâr-ı gülşen-i âmâlün ola câvidân

Âşık Çelebi portresi

ŞİİRİN HARİTASI

Bu şiirin içinde ne var?

Metnin anlam, duygu, tema ve biçim katmanlarına kısa bir bakış.

Şiir, hatırlamanın en zarif biçimlerinden biridir.

Şiir, İznikî Ali Çelebi'nin Bursa Beyi iken Kurban Bayramı'nda öldürülmesi üzerine yazılmış bir methiyedir. Anlatıcı, bayram sabahının tasviriyle başlar, ardından öldürülen beyin adaletini, cömertliğini ve yiğitliğini över. Şiir, onun ölümünü bir kurban olarak sunar ve ardından onun yerine geçen yeni yöneticiye övgüler yağdırır. Son bölümde ise dua ve iyi dileklerle sona erer.

Ana duyguHayranlık
Ana temaVatan
Duygusal yönKarma
Yoğunluk75/100

ANLAM

Ana düşünce

Bir yöneticinin adaleti, cömertliği ve yiğitliği ölümsüzleştirilir; onun ölümü bile bir kurban olarak yüceltilir.

Temel çatışma

Ölüm ile ölümsüzlük, adalet ile zulüm arasındaki karşıtlık.

Duygusal akış

Bayram sevinci ve övgüden, ölümün hüznüne ve ardından yeni yöneticiye duyulan umuda doğru bir geçiş.

ATMOSFER

Bayram sabahının aydınlığı ile ölümün karanlığının iç içe geçtiği, övgü ve yasın bir arada olduğu bir atmosfer.
HüzünlüCoşkuluKutsalGergin
“Şiir, insanın kendine söylediği
en dürüst sözdür.”
Şiirhane · Sözün evi.

Şiirhaneden Mektup

Yeni şiirler, yeni keşif yolları ve iyi sözler için.

Sadece anlamlı şeyler, söz veriyoruz.