Kelimeler bazen insanı kendine getirir.

ŞAİRİN DEFTERİ   /   TAM METİN

Bu gice kim dil olup gam-dîde cân endûh-gîn

Bu gice kim dil olup gam-dîde cân endûh-gîn Şiiri - Aşık Çelebi

Vele-hu

Bu gice kim dil olup gam-dîde cân endûh-gîn
Göz iderdi girye cân nâle gönül âh u enîn

Dehr sarrâfı niçe dürr zeyn idüp sandukına
Gizledi koynunda bir berrak la’l-i âteşîn

Devşirüp pervâz-ı sîmîn-i livâ-yı zer-’alem
Zâhir oldı mehce-i meh râyet-i sultânleyin

Keştî-i devrân düşüp girdâb-ı bahr-ı zulmete
Bî-karâr olup dönerdi nitekim fülk-i zemîn

Hâlümi bilüp ‘abûsü’l-vech olmışdı recül
K’oldı ‘aksinden siyeh mir’ât-ı çarh-ı heftümîn

Kara boya gök çivîd idüp metâ’ın müşteri
Reng-zer dükkânına dönmişdi târ olup zemîn

Tîg-i Behrâm ile feth olup sevâd-ı mülk-i Şâm
Feth-i mülk-i zengibâr itdi şeh-i magrib-zemîn

Çeşme-i hayvân gibi zulmetde kalmışdı güneş
İrmemişdi ana Hızr-ı subh-ı İskender-leyin

Zühre saçın çözdi çeng-i nâleme dem-sâz olup
Raks ider idüp terâne yirine âh u enîn

Ben kara yazulunun hâlin ‘Utârid yazmada
Dökdi hayretden devât oldı siyeh çarh-ı berîn

Şeş-der-i gerdûnda âhum mâhı itmişdi kamer
Bulmayup bahtum gibi ol da küşâd oldı hazîn

Yûnus-ı hurşîdi benzer yutdı mihr-i âsumân
Çâhda Yûsuf gibi oldı yahûd mesned-nişîn

Kişt-zâr-ı mihnetüm kiştinde olmakdan zebûn
Düşdi sevrün ‘anberi âfâk oldı ‘anberîn

Mâtemüm şâm-ı mezelletde irüp gök ehline
Sünbülin idüp perîşân Sünbüle çözdi saçın

Da’vet idüp kevkeb-i bahtum musahhar itmege
Keffe-i Mîzân bahûre vezn iderdi müşk-i çîn

Gördi ki eşküm tolup fülk-i cihânı gark ider
Çekdi anı delv ile mellâh-ı gerdûn-ı berîn

Kavse nüh çenberde hallâc idügün bildürmege
Âh-ı âteş-nâk urdı sînesine tîr-i kîn

Niçe yıl ger Zühre dem-sâz u tarab-engîz ola
Görmeye şâdî yüzin bir dem dil-i endûh-gîn

Ger ‘Utârid safha-ı mâha şu’â’-ı mihr ile
Yazsa ta’vîz-i cünûn olmaz ‘ilâca dil karîn

Zemzem acırdı göreydi yaşımun şûr-âbesin
Nâlemi gûş eylese hannâne eylerdi hanîn

Geh sitâremden iderken isti’ânet âh idüp
Geh iderken istigâse çarhdan idüp enîn

Gün gibi berk urdı dilden nûr-ı hûrşîd-i yakîn
Tevbe idüp didüm innî lâ’uhibbü’l-âfilîn

Ka’r-ı deryâda semek cevv-i semâda mihr ü mâh
Gördüm olmış bende-i fermân-ber-i cân-âferîn

Her biri gûyâ-yı şükr ü her biri tesbîh-hân
Pür-sudâ’ mülk-i melek pür-gulgule kerrûbiyîn

İrdi hâtifden nidâ-yı hevl-nâk-ı cân-güdâz
K’ey zebûn-ı hâb-ı gaflet mübtelâ-yı ân u în

Fe’nzurû16 emrini te’kîd itmek içündür sahîh
İki oldugı vücûdunda bu çeşm-i hurde-bîn

Gûş-ı gülde penbedür jâle gider ey bâg-bân
Tâ seher irişe çarha subha-i müstagfirîn

Toldı ol dem gün gönülden tâli’ oldı mihr-i şevk
Burc-ı cânda togdı bu matla’ güneş gibi hemîn

Ey mekân-ı kevne zâtıyle şeref viren mekîn
V’ey tufeyl-i fıtrat-ı pâkün vücûd-ı ‘âlemîn

Bihterîn-i evvelîn ü mihterîn-i âhirîn
Pîş-vâ-yı enbiyâ vü muktedâ-yı mürselîn

Menşe’-i halk-ı şu’ûn u bâ’is-i tekvîn-i kevn
Asl-ı îcâd-ı zevât-ı kâyinât u kâyinîn

Nokta-i per-gâr-ı fıtrat merkez-i devr-i vücûd
Zübde-i kevn-i halâyık asl-ı halk u mâ vü tîn

Mirvaha-cünbân ser-i vaktün per-i kerrûbiyân
Perde-i halvet-serâyun târ-ı mûy-ı hûr-ı ‘în

Şâhidü’l-hâl kıbâlih ki âyet-i lâ-reybefih
Sûret-i tevkî’-i menşûrun hüden li’l-müttekîn

Kurbetün râhına sübhâne’llezi esrâ delîl
Âyet-i ‘azz u ‘alân âyât-ı Kur’ân-ı mübîn

Küntü kenzen genc-i mahfîdür ana sensin tılısm
Sırr-ı Levlâk-ı vücûd-ı pâkün olmışdur emîn

Şemme-i zülf-i siyâhun zerre-i şems-i ruhun
Hâyret-efzâ-yı dil-i her mû-şigâf u hurde-bîn

Efser-i zerdür nübüvvet dürretü’t-tâc ana sen
Hâtem olmışdur risâlet sen ana dürr-i semîn

Vahş-i tayra hâkim olduysa Süleymân-ı nebî
Emrinün mahkûmıdur rûhiyân-ı kerrûbîyîn

Peyk-i Cibrîl oldı sana ger Süleymân Hüdhüd’e
N’ola dirse fe’tinâ minhâ bi-sultânın mübîn

Mûm-veş mühr-i Süleymâna n’ola râm ise halk
Hâtem-i hatmîyyet olmışdur sana engüşterîn

Ger Süleymân Rabbı hebli mülkine sultân ise
Lî-ma’allah ün makâmına sen oldun câ-nişîn

N’ola olduysa Halîlu’llâha âteş gülsitân
Sen şefâ’atle idersin dûzahı huld-ı berîn

Bu nice câh u ‘uluvv olur bu ya nice huzû’
Gökdeki ‘arş-âşiyân yirdeki Bathâ-nişîn

Zîr-i na’lün oldıgıyle fahr idüp ‘arş-ı ‘azîm
Oldı mi’râcunda kem-pâye sipihr-i heftümîn

Bir zemânda olmadı sana olan tayy-ı mekân
Ol zemân ki lâ-mekân eyvânına oldun mekîn

Eyledün bî-dârluk hîninde bir anda sefer
Ol makâm-ı ünse ki yog idi anda ân u hîn

Olmadı pervâne Rûh-ı Kudsî bezm-i ünsüne
Âferîn ey mahrem-i hâs-ı ilâhî âferîn

Kellimînî yâ Humeyrâ âgâh olup sâkî-i vakt
Mest olurdı cür’a-i câmunla ehl-i bezm-i dîn

Geh Erihnî yâ Bilâ olup nesîm-i bâg-ı ins
Cân meşâmın bûy-ı ünsullâh iderdi ‘anberîn

Eskidüpdür niçe yüz bin mûze-i mâh-ı nevi
Yüz sürince işigün tozına eyyâm u sinîn

Nûr-ı şer’ün eyler irşâd-ı sırât-ı müstakîm
Yoksa kalurdı şeb-i küfr içre ‘âlem dâllîn

Hâr-keşdür bâr-gâh-ı hark-ı ‘Âden’de şütür
Mu’cizâtun hırmeninden âhû-yı Çîn hûşe-çîn

Mu’cizenle çûb nâlân u hasa tesbîh -hân
Kasvet ile kalb-i düşmen seng mi yâ âhenîn

Olmasa şehd-i şehâdetle sana ‘azbü’l-lisân
Olmak olur muydı hîç nahlün lu’âbı engübîn

Lâ-yenâmu kalbü sana devlet-i bî-dârdur
Çok nazar anlar niyâm-ı ‘aynıdan ‘ayn-el-yakîn

Zâglanmış tîg-i gamzen sürme-i mâ-zâg ile
Lâ-yenâm-ı kalbi ol tîge niyâm-ı ‘anberîn

Ceyş-i düşmenden ne gam hıfz içün a’dâdan seni
Çünki cünd-i lem-ferûhâ baglamışlardur kemîn

Hışm u kîn ebrû-yı müşkînüne salmadı girîh
Kimseye göstermedi sende gazab çîn-i cebîn

Derd-i küfre tîg-i şer’ün şerbet-i kattâldur
Dâ’-ı zenbe şerbet-i lutfun şifâ çün engübîn

Basdı bagrına vücûdun gevherin hatem gibi
Âsumân üzre tefevvuk itse yiridür zemîn

Gerd-i gird-i kûyun alnında hüveydâdur henüz
Tavf idüp kûyun sürer her şeb kapuna meh cebîn

Döndi reşkinden didi yâ leytenî küntü türâb
Sîneye çekdi zemîn çünki seni çarh-ı berîn

Âlünün ashâbunun evlâdunun ezvâcunun
Ruhuna bin bin tahiyyât u selâm u âferîn

El-bidâr u el-bidâr ey sırr-ı pâk-ı Ahmedi
El-gıyâs u el-gıyâs ey rûh-ı mu’ciz-âferîn

Âh eger mahşerde bizden olasın dâmen -keşân
V’ey eger reddün eli salarsa bize âsitîn

Gerçi ‘aybum bes buved ‘aczem ez ân sad-bâr bîş
‘Acz-i halimrâ niger ‘ayb u kusûr merâm-bîn

Ben kimüm ‘arz-ı niyâz idem yeter devlet bana
Cümle-i ‘âlemdenüm yâ Rahmeten-li’l-’âlemîn

Yâ Resûla’l-lâh vasiyyet itdün âlün ümmete
Didi anlardur size Kur’ân ile habl-ı metîn

Kendüm içün dimezem ben lîk çogı âlünün
Kâ’inât-ı cûda bulmaz yimege nân-ı cevîn

N’ola bî-dâd irse bana ehl-i ‘ilm ü şer’den
Kendi perrinden irer kartala tîr-i sehm-gîn

Bir çerâgın ehl-i beytinün söyindürmek diler
Bâd-ı zulmine penâh eyle şefâ’at dâmenin

Vir Resûlün hürmetine bana bu gamdan felâh
Hizb-i âle çün didün Kur’ân’da hizbü’l-müflihîn

Mekre âgâz eylediyse bana düşmen gadr idüp
Hakka saldum ben anı vallâhu hayrü’l-mâkerîn

‘Âşıka rahm it garîbündür yetimündür senün
Yâ Resûla’l-lâh kapuna geldi pür âh u enîn

Cevr-i gerdûndan ne pervâ mekr-i a’dâdan ne bâk
Himmet-i sultân-ı dehre hâlüm olursa karîn

Âsumân-ı dîn ü dünyâ kâm-rân-ı ‘adl u dâd
Tev’emân-ı feth ü nusret kahramân-ı mâ vü tîn

Ey penâh-ı ‘adl u dâd u merkez-i dünyâ vü dîn
Âsitânun kehf-i mazlûmîn emânü’l-hâifîn

Vasf-ı elkâb-ı cemîlündür emirü’l-mü’minîn
Na’t-ı ahlâk-ı cezîlündür imâmü’l-müslimîn

Nev-bahâr-ı ‘adl u dâdun nazreten li’n-nâzirîn
Çeşmesâr-ı lutf u cûdun lezzeten li’ş-şâribîn

Zıll-ı Hakk makbûl-i Hakk mümtâz-ı halk oldıguna
Bes degül midür bu hüsn-i hulk bürhân-ı mübîn

Gûş-ı çarha halka-i hükmün nişân-ı bendegî
Dâg-ı ihlâsun ruh-ı âfâka hâl-i ‘anberîn

Bulmaya harfine barmak komaga bir nokta ‘ayb
Nâme-i a’mâlüni yazan kirâm-ı kâtibîn

Cennet idüp dehri halkun halka ‘adlün çagırur
Hezihî cennâtü ‘adnin fe’dhulûha hâlidîn

Sâye-güster üstüne perr-i hümâ-yı lutf-ı Hak
Taht der- taht-ı tasarruf mülkdür zîr-i nigîn

Âsumân bustân-serâyun kehkeşândur cûy-ı âb
Verd-i nesrîn mihr ü mehdür anda encüm yâsemîn

Bûy-ı hulkun şemmesine hem-dem olsun bir nefes
Zemherîrün çillesinde çekmesün gül erba’în

Âyet-i İnnâ fetahnâ da elifler gibidür
Devletünde ser-firâz olmış durur a’lâm-ı dîn

Dâne-i hardalca gelmez kelle-i a’dâ ana
‘Askeründür tîg-i minkâr ile murg-i dâne-çîn

Nev-’arûs-ı saltanat tîg-i gazâ fermân-berün
Birisi mülk-i nikâh birisi mülk-i yemîn

Nüh sipihr ü çâr erkânı idinse nerd-bân
Çıkmaga evsâfun eyvânına ‘akl-ı hurde-bîn

Irmeye kim pâyesine kasr-ı kadr-i medhünün
Tis’a tis’in erba’a olursa farzâ erba’în

Kanda ben kanda niyâz-ı hazret-i şâh-ı cihân
Lîk ka’r-ı çehden olınur rasad çarh-ı berîn

Dilde sıdkun şöyle nakş itdüm ki didi her gören
Alışınca şöyle alışsa zemân ile zemîn

Saklarum cân gibi mihrün virmezem dünyâya ben
İşigün hakkı inan ki el-emînü bi’l-yemîn

Telh-kâm itdi beni ‘azl ile zehr-i kahr-ı dehr
Olsun ol milh-i ücâce şefkatün mâ-i ma’în

İrdi kış kılıc gibi mîh elde tîg-i âb-gûn
Döymeye âhen de olsa kalb hemçün âb-gîn

Hâliyâ irdi muharrem vakt-i mâtem devr-i gam
Tâzelendi köhne derdi âl-i hayrü’l-mürselîn

Hep muharremde ola gelmişdür ihsânun bana
N’ola mansıbla sevindürsen yine ey şâh-ı dîn

Herkesün bir mesnedi vü bir şefâ’at-hâhı var
Bendenün bâb-ı Muhammedle Hadîs’-i Erba’în

Eylerüm lutfundan istiftâ senün iftâ buyur
Sen dururken bî-kes-i evlâda kim olsun mu’în

Kime itsün iltica âl-i Nebi sen var iken
Dînine rükn-i rekîn ü şer’ine hısn-ı hasîn

Her şegâle Şîr-i Hak evlâdın itdirme zebûn
Ey ‘ata-yı Hak şikâristânına şîr-i garîn

Çün ezel dâr-ı na’im-i lutfun itdün bana câ
Andan ihrâc itme olur cennet ehli hâlidîn

Her ne ihsân ki ider âl-i resûle pâdişâh
Müntehâ-yı sidreden tahsîn okur Rûhü’l-emîn

Pâye-i devlet virür el herkese ammâ bana
Öpmege virmez elin sunar bir elsüz âsîtîn

Gerçi dirler söylenür devlet kazâ yanındadur
Kadı olaldan sürûra irmedi kalb-i hazîn

Râst oldugum bile çep bakup iden gûş-mâl
Biline şol dem ki ashâb-ı şimâl ile yemîn

Umarum olam harîm-i istikâmet mahremi
İrişüp Hakdan nidâ mümtâz olıcak mücrimîn

‘Âmile virilmesün devründe ‘âlim mansıbı
Bulsun eyyâmunda rıf’at ‘âlimîn ü ‘âmilîn

Himmetün feryâd-res olup olursa dest-gîr
Evc-i gerdûnda olam mihr-i münîre hem-nişîn

Saltanat sür dünyeler turdukca tur ol kâmurân
Kâm-bahş ol âle âl olsun kapunda kâm-bîn

Müstefîz ol rûh-ı Ahmedden müfîz ol âline
Bi’n-nebiyyi ve evlâdihi et-tayyibîn et-tâhirîn

Aşık Çelebi

ŞİİRİN HARİTASI

Bu şiirin içinde ne var?

Metnin anlam, duygu, tema ve biçim katmanlarına kısa bir bakış.

Okumadan önce değil, okuduktan sonra.

Şiir, gece vaktinde başlayan derin bir hüzün ve gam içinde, evrenin ve kaderin sembolleriyle dolu bir anlatımla, peygambere ve onun ailesine yönelen bir övgü ve yakarışı dile getirir. Anlatıcı, kendi acılarını ve günahlarını itiraf ederek, Hz. Muhammed'in şefaatine sığınır ve ondan bağışlanma diler. Şiir, tasavvufi ve dini bir bağlamda, insanın acizliğini ve ilahi rahmete olan ihtiyacını vurgular.

Ana duyguhüzün
Ana temainanç
Duygusal yönkarma
Yoğunluk80/100

ANLAM

Ana düşünce

İnsan, dünya hayatının gam ve kederi içinde acizdir; ancak Hz. Muhammed'in şefaati ve ilahi rahmet ile kurtuluşa erebilir.

Temel çatışma

İnsanın günahkârlığı ve acizliği ile ilahi rahmet ve şefaat arasındaki gerilim.

Duygusal akış

Şiir, başlangıçtaki yoğun hüzün ve gamdan, peygambere yönelen bir umut ve şefaat talebine doğru ilerler.

ATMOSFER

Gece ve karanlık imgeleriyle örülü, hüzünlü ve manevi bir atmosfer.
hüzünlükutsaldinginumutlu
“Şiir, insanın kendine söylediği
en dürüst sözdür.”
Şiirhane · Sözün evi.

Şiirhaneden Mektup

Yeni şiirler, yeni keşif yolları ve iyi sözler için.

Sadece anlamlı şeyler, söz veriyoruz.