Salah Birsel

Ahmet Salahattin Birsel, 14 Kasım 1919'da Balıkesir'in Bandırma ilçesinde dünyaya geldi. Uzun yıllar İzmir, İstanbul ve Ankara'da yaşadıktan sonra İstanbul'a yerleşti. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi felsefe bölümünden mezun oldu. Eğitiminin ardından müfettişlik, kitaplık ve basımevi müdürlüğü gibi çeşitli görevlerde bulundu.

1940'lı yıllarda oyuncu İhsan Devrim ve yazar Burhan Arpad ile birlikte ABC Kitabevi'ni kurdu. Aynı dönemde Türk Dil Kurumu yönetim kurulu üyeliği yaptı. Yönetmen Özdemir Birsel'in amcası olan Salah Birsel, edebiyat dünyasına şiirle adım attı ve ilk şiir kitabı Dünya İşleri'ni 1947'de yayımladı.

1956'dan sonra Birinci Yeni şiirinden tamamen uzaklaşarak kendine ait, bağımsız bir şiir anlayışı geliştirdi. Şiirde zekânın önemine inanan Birsel, konuları alaya alır gibi görünerek şiirin düşündürücü yanını güçlendirdi. Nesirlerinde de mizah dikkat çekmekteydi. Hacivat'ın Karısı (1955), Ases (1960), Kikirikname (1961), Haydar Haydar (1972), Köçekçeler (1981) gibi şiir kitaplarının ardından Varduman (1993) ile Necatigil Şiir Ödülü'nü kazandı. Son dönem şiirlerini Yalelli (1994), İnce Donanma (1995), Rumba da Rumba (1995), Yaşama Sevinci (1995), Çarleston (1996), Baş ve Ayak (1997), Sevdim Seni Ey İnsan (1997), Seçme Şiirler (1997) ve Nardenk (1998) adlı kitaplarda topladı.

Deneme türünde de önemli eserler veren Birsel, Şiirin İlkeleri (1952), Sen Beni Sev (1957) ve Kendimle Konuşmalar (1969) gibi kitaplarının yanı sıra 1001 Gece Denemeleri üst başlığı altında Şiir ve Cinayet (1975), Kurutulmuş Felsefe Bahçesi (1979), Halley Kimi Kurtarır (1981), Paf ve Puf (1981), Amerikalı Tolstoy (1983), Bir Zavallı Sarı At (1985), Yapıştırma Bıyık (1985), Şişedeki Zenci (1986), Asansör (1987), Kediler (1988), Seyirci Sahneye Çıkıyor (1989), Hafiyeler Önde Gider (1991), Gandhi ya da Hint Kirazının Gölgesinde (1993) ve Gece Mavisi (1994) adlı denemelerini yayımladı. Salâh Bey Tarihi başlığı altında ise Kahveler Kitabı (1975), Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu (1976), Boğaziçi Şıngır Mıngır (1980), Sergüzeşt-i Nono Bey ve Elmas Boğaziçi (1982) ve İstanbul-Paris (1983) eserlerini kaleme aldı.

Günlük türünde de üretken bir yazar olan Birsel, Günlük (1955), Kuşları Örtünmek (1976), Hacivat Günlüğü (1982), Yaşlılık Günlüğü (1986), Aynalar Günlüğü (1988), Bay Sessizlik (1990), Nezleli Karga (1991), Geceyarısı Mektupları (1991), Yalnızlığın Fırınlanmış Kokusu (1992), Yanlış Parmak (1995) ve Papağanname (1995) adlı günlüklerini yayımladı. Dört Köşeli Üçgen (1961) adlı bir romanı, Rüştü Onur (1956) adlı biyografisi, Fransız Resminde İzlenimcilik (1967) ve Goethe (1972) adlı incelemeleri ile Kıbrıs'a Selam (1987) adlı gezi kitabı bulunmaktadır.

Edebiyat alanında birçok ödül kazanan Salah Birsel, "Keçi Çobanı, Kuzu Çobanı" denemesiyle TRT Deneme Sanat Ödülü'nü (1970), Şiir ve Cinayet kitabıyla TDK Deneme Ödülü'nü (1976), Paf ve Puf ile Türkiye İş Bankası Büyük Ödülü'nü (1982), Yaşlılık Günlüğü ile Sedat Simavi Edebiyat Ödülü'nü (1986) ve Varduman adlı şiir kitabıyla Necatigil Şiir Ödülü'nü (1994) aldı. 10 Mart 1999'da İstanbul'da kalp krizi sonucu hayatını kaybetti ve Feriköy Mezarlığı'na defnedildi.