“Asıl adı Abdülcelil Çelebi olan Levni, Lale Devri'nin son büyük Osmanlı minyatür sanatçısı ve halk şairiydi. Minyatür sanatına renk, perspektif ve natüralist öğeler getirerek yenilikçi bir üslup geliştirdi. Surnâme-i Vehbi ve Silsilenâme gibi eserleriyle tanındı; ayrıca şarkı, türkü, gazel gibi formlarda şiirler yazdı. Osmanlı minyatürünü Avrupa resmine yaklaştıran geçiş dönemi sanatçısı olarak anıldı.”
Levni Kimdir?
Şiirleri, edebî duruşu, fikirleri ve hayatından kesitler
Levni, 17. yüzyılın sonlarında Edirne'de doğdu. Asıl adı Abdülcelil Çelebi olan sanatçının yaşamı ve eğitimi hakkında fazla bilgi bulunmamaktadır. Genç yaşta İstanbul'a giderek Topkapı Sarayı'ndaki nakkaşhânede tezhip öğrendi. II. Mustafa döneminde sarayın başnakkaşlığına getirildi ve III. Ahmed döneminde de bu görevini sürdürdü. Lale Devri'nin en önemli ve yetenekli saray nakkaşı olarak öne çıktı. Mesleğinden ötürü kendisine sonradan "Levnî" (renk anlamına gelen "levn"den) adı verildi.
İlk büyük çalışması, Dimitri Kantemir'in Osmanlı Tarihi ile ilgili kitabı için II. Mahmud'a kadar hüküm süren 22 padişahın portreleriydi. Bu portrelerin orijinalleri günümüze ulaşamadı. Padişah portrelerinin yer aldığı Silsilenâme, sünnet düğününü resmeden Surnâme-i Vehbi ve tek tek sayfalardan oluşan Murakkalar en önemli eserleri arasındadır. III. Ahmed'in şehzadelerinin 1720'deki sünnet düğününü anlatan Surnâme-i Vehbi'yi süsleyen minyatürleri, onun en ünlü çalışmalarındandır. Eserleri, iki boyutlu bir yüzey sanatı olan minyatür ile perspektif ve ışık gölge kullanan Avrupa resmi arasında bir geçit olarak kabul edilir. 17. yüzyılda duraklamış olan Osmanlı minyatür sanatına renk, perspektif, betimleme anlayışı ve natüralist öğeleriyle yenilikler getirdi.
Aynı zamanda bir halk şairi olan Levni, şarkı, türkü, gazel, semai, gazel-i semai ve kalenderi formunda şiirler yazdı. Yirmi kadar şiiri günümüze ulaştı. Adı, Kilâri Ahmed Efendi'nin 1131 (1718) tarihli Enderunlu Şairler, Hattatlar ve Musikî San'atkârları Tezkiresi'nde geçen sanatçının, şairliği dolayısıyla halk şairlerinden oluşan bir çevresi vardı. Atasözü ve deyimleri içeren Atalar Sözü Destanı adlı eserin de ona ait olduğu kabul edilir.
Levni, 1732-1733'te yaşamını yitirdi ve Eyüp'te Otlakçılar Camii yakınlarına defnedildi. Ancak bugün mezarının nerede olduğu bilinmemektedir.
Öne Çıkan Şiirleri
Şiir, kalabalığın içinde duyulan kişisel bir sestir.