“Edgar Allan Poe, 19. yüzyıl Amerikan edebiyatının önde gelen şair, yazar ve eleştirmenlerinden biridir. Gotik kurgu, gizem ve macabre türlerindeki eserleriyle tanınmış; polisiye ve bilimkurgu türlerinin öncüsü kabul edilmiştir. Şiirlerinde ölüm, kayıp ve melankoli temalarını işlemiş, "Kuzgun" şiiriyle büyük ün kazanmıştır. Edebiyat kuramına yaptığı katkılar ve etkili eleştirileriyle Amerikan edebiyatında kalıcı bir iz bırakmıştır.”
Edgar Allan Poe Kimdir?
Şiirleri, edebî duruşu, fikirleri ve hayatından kesitler
Edgar Allan Poe, 19 Ocak 1809'da Boston, Massachusetts'te oyuncu bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası David Poe Jr. aileyi 1810'da terk etti ve annesi Elizabeth Arnold Hopkins Poe bir yıl sonra veremden öldü. Yetim kalan Poe, Richmond, Virginia'da yaşayan İskoç kökenli John ve Frances Allan çifti tarafından evlat edinildi. Resmî evlat edinme gerçekleşmese de Poe, "Edgar Allan Poe" adını bu aileden aldı. Çocukluğu, üvey babasının katı disiplini altında geçti; 1815'te aileyle birlikte Büyük Britanya'ya giderek İskoçya ve Londra'da çeşitli okullarda eğitim gördü. 1820'de Richmond'a döndükten sonra 1826'da Virginia Üniversitesi'ne kaydoldu, ancak kumar borçları ve üvey babasıyla yaşadığı maddi anlaşmazlıklar nedeniyle bir yıl sonra okulu bıraktı.
Eğitim hayatının kesintiye uğramasının ardından Poe, 1827'de "Edgar A. Perry" takma adıyla orduya katıldı. Aynı yıl, "Bir Bostonlu" imzasıyla ilk şiir kitabı "Timurlenk ve Diğer Şiirler"i yayımladı; kitap fazla ilgi görmedi. 1829'da üvey annesi Frances Allan'ın ölümüyle John Allan'la ilişkisi geçici olarak düzeldi ve West Point Kara Harp Okulu'na girmek için destek aldı. Ancak 1831'de okuldan atılmasının ardından Allan'la tüm bağları koptu. Bu dönemde Baltimore'da halası Maria Clemm ve kuzeni Virginia ile yaşamaya başladı; 1829'da ikinci şiir kitabı "Al Aaraaf, Tamerlane and Minor Poems"ı, 1831'de ise üçüncü kitabı "Poems"ı yayımladı.
Poe, 1830'ların başında düzyazıya yönelerek edebiyat dergilerinde çalışmaya başladı. 1833'te "Şişede Bulunan Not" öyküsüyle Baltimore Saturday Visiter'ın ödülünü kazandı ve bu sayede edebiyat çevrelerinde tanınmaya başladı. 1835'te Southern Literary Messenger dergisinin yardımcı editörü oldu; kısa süre sonra işten çıkarılsa da tekrar işe alındı ve derginin tirajını önemli ölçüde artırdı. 1836'da 13 yaşındaki kuzeni Virginia Clemm ile evlendi. 1838'de tek romanı "Nantucketlı Arthur Gordon Pym'in Öyküsü" yayımlandı. 1839'da Burton's Gentleman's Magazine'in yardımcı editörü oldu ve aynı yıl "Olağandışı Öyküler" koleksiyonu iki cilt hâlinde basıldı. 1840'ta kendi dergisi "The Stylus"u çıkarmayı planladı ancak bu proje gerçekleşemedi.
1840'ların başında Poe, edebiyat eleştirmeni olarak sivrildi; keskin ve iğneleyici eleştirileriyle "tomahawk man" olarak anıldı. 1842'de eşi Virginia'da veremin belirtileri ortaya çıktı; bu dönemde Poe'nun alkol tüketimi arttı. 1844'te New York'a taşındı ve Broadway Journal'da editörlük yaptı. 1845'te yayımlanan "Kuzgun" şiiri büyük bir popülerlik kazandı ve Poe'nun adını geniş kitlelere duyurdu. Aynı yıl "Olağandışı Öyküler"in genişletilmiş bir baskısı yayımlandı. 1847'de Virginia'nın ölümü Poe'yu derinden sarstı; sonraki yıllarda Sarah Helen Whitman ve çocukluk aşkı Sarah Elmira Royster ile ilişkiler yaşadı ancak bu ilişkiler sonuçsuz kaldı.
Poe, 3 Ekim 1849'da Baltimore sokaklarında bilinçsiz ve perişan bir hâlde bulundu; 7 Ekim 1849'da Washington Medical College'da öldü. Ölüm nedeni kesin olarak bilinmemekle birlikte alkolizm, uyuşturucu, kalp hastalığı, epilepsi gibi çeşitli teoriler öne sürüldü. Ölümünün ardından Rufus Wilmot Griswold, Poe'yu ahlaksız ve dengesiz bir kişi olarak tanıtan etkili bir biyografi yayımlayarak itibarını zedelemeye çalıştı; ancak bu iddiaların çoğu sonradan çürütüldü. Poe, gotik kurgu, dedektif öyküsü ve bilimkurgu türlerinin öncüsü olarak kabul edildi; eserleri Charles Baudelaire'in çevirileriyle Avrupa'da geniş yankı buldu. Edebiyat kuramına dair denemeleri ve "Kuzgun" gibi şiirleriyle Amerikan ve dünya edebiyatını derinden etkiledi.
Öne Çıkan Şiirleri
Bazı kelimeler insanın içindeki kapıları açar.