Ahmet Cemal

Ahmet Cemal, 5 Mart 1942'de İzmir'de doğdu. İstanbul'da Moda İlkokulu'nu bitirdikten sonra Sankt Georg Avusturya Lisesi'nde okudu. Yükseköğrenimini İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde tamamladı ve aynı fakültede bir süre asistanlık yaptı. Bu dönemde edebiyata ve çeviriye olan ilgisi belirginleşmeye başladı.

Akademik kariyerine İstanbul Üniversitesi Yabancı Diller Okulu Almanca bölümünde ve Edebiyat Fakültesi Alman Dili ve Edebiyatı bölümünde çeviri dersleri vererek devam etti. Ayrıca İstanbul Avusturya Kültür Ataşeliği'nde basın danışmanı olarak görev aldı. Anadolu Üniversitesi'nde 19 yıl boyunca İletişim Bilimleri Fakültesi, Güzel Sanatlar Fakültesi ve Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümü'nde çeşitli dersler verdi. İstanbul Üniversitesi ve Mimar Sinan Üniversitesi tiyatro bölümlerinde Dünya Tiyatro Tarihi ve Tiyatro Edebiyatı derslerini üstlendi. Bahçeşehir Üniversitesi'nde dört yıl boyunca Antik Çağ'dan günümüze Eleştirel Düşüncenin Tarihi, Estetik ve Genel Sanat Kavramları derslerini verdi.

Edebiyat dünyasına adımını dergi yazılarıyla attı. "Yeni Ufuklar", "Varlık", "Yazko Edebiyat", "Gergedan", "Argos" ve "Milliyet Sanat" gibi dergilerde yazıları yayımlandı. Memet Fuat ve Mustafa Kemal Ağaoğlu'nun davetleri üzerine "Yazko" çeviri dergisini kurdu ve yönetti; aynı kuruluşta genel yayın koordinatörü olarak çalıştı. 2008'den ölümüne kadar Cumhuriyet Gazetesi ve İleri Haber sitesinde köşe yazarlığı yaptı. 2013-2014 akademik yılında Nazım Hikmet Akademisi'nde "Sanatın, Bilimin ve Edebiyatın Toplumsal Tarihi", "Başlangıçtan Günümüze Eleştirel Düşüncenin Gelişmesi" ve "Estetik" dersleri verdi. 2014 Haziranında Akademi'den ayrılarak Moda'da öğrencileriyle birlikte Ahmet Cemal Kültür Atölyesi'ni (ACKA) kurdu.

Almancadan Türkçeye çok sayıda önemli eser çevirdi. Ingeborg Bachmann, Walter Benjamin, Bertolt Brecht, Hermann Broch, Elias Canetti, Paul Celan, J.W. von Goethe, Franz Kafka, Friedrich Nietzsche, Rainer Maria Rilke, Stefan Zweig gibi yazarların eserlerini Türkçeye kazandırdı. Deneme ve makalelerini "Odak Noktasında Yaşananlar", "Yaşamdan Çevirdiklerim", "Şeref Bey Artık Burada Yaşamıyor", "Bizi Yaşatanlar ve Öldürenler", "Aradığımız Tiyatro", "Oynamak Varken", "Sanat Üzerine Denemeler", "İnsana Dönmek", "Giderayak", "Lanetlenmiş Ağustosböcekleri" ve "Okuyan Gençliğe Mektuplar" başlıklarıyla kitaplaştırdı. Şiirleri "Geçmiş Bir Dua Kitabından" adıyla yayımlandı. "Kıyıda Yaşamak" adlı romanı, "Dokunmak" adlı öykü kitabı ve "Ben, Nazım, Yaşarken ve Ölürken" ile "Deliliğe Övgüye Methiye" adlı oyunları bulunmaktadır.

Tiyatro alanında da etkin rol oynadı. Onur Bayraktar tarafından kurulan Stüdyo Drama tiyatro topluluğunda sanat danışmanı ve Prof. Dr. İsmail Ersevim ile birlikte araştırma birimi yöneticisi olarak çalıştı. "Ben, Nazım, Yaşarken ve Ölürken" adlı oyunu bu topluluk tarafından sergilendi. Mehmet Ulusoy'un isteği üzerine kaleme aldığı "Deliliğe Övgü'ye Methiye" İstanbul Devlet Tiyatrosu repertuvarına alındı ancak Ulusoy'un ölümü nedeniyle sahnelenemedi; daha sonra Kocaeli Büyükşehir Belediye Tiyatroları Tiyatro Okulu öğrencileri tarafından Ufuk Aşarı rejisiyle İzmit'te sahnelendi.

Kariyeri boyunca birçok ödül ve onur aldı. 1988'de Anadolu Üniversitesi Senatosu tarafından "fahri doktor" unvanı verildi. 2010'da Avusturya Cumhurbaşkanı tarafından Avusturya Federal Cumhuriyeti Altın Liyakat Nişanı ile onurlandırıldı; aynı yıl Türkiye ve Almanya tarafından ilk kez düzenlenen Tarabya Çeviri Ödülleri'nde Almancadan Türkçeye çeviri dalında büyük ödüle layık görüldü. "Lanetlenmiş Ağustosböcekleri" adlı deneme kitabıyla Türkiye Gazeteciler Cemiyeti 2012 Edebiyat Ödülü'nü kazandı. Aynı yıl Dil Derneği tarafından 80. Dil Bayram Onur Ödülü verildi. 2013'te TÜYAP tarafından düzenlenen İzmir Kitap Fuarı'nın Onur Yazarı seçildi. 2014'te Hermann Broch'tan yaptığı "Vergilius'un Ölümü" çevirisiyle Avusturya Büyük Devlet Ödülü'ne layık görüldü.

Ahmet Cemal, 1 Ağustos 2017'de tedavi gördüğü Sultan Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde kalp yetmezliği sonucu 75 yaşında hayatını kaybetti. Naaşı Feriköy Mezarlığı'nda toprağa verildi.