Bir dize bazen uzun bir geceden daha derindir.

ŞAİRİN DEFTERİ   /   TAM METİN

Terkib-i Bend -X-

Terkib-i Bend -X- Şiiri - Ziya Paşa

İkbâl için ahbabı siâyet yeni çıktı
Bilmez idik evvel bu dirayet yeni çıktı

Sirkat çoğalıp lafz-ı sadâkat modalandı
Nâmûs tamâm oldu hamiyyet yeni çıktı

Düşmanlara ahbabını zem oldu zarafet
Dil-dârdan ağyara şikâyet yeni çıktı

Sâdıkları tahkîr ile red kaide oldu
Hırsızlara ikram u inayet yeni çıktı

Hak söyleyen evvel dahi menfur idi gerçi
Hâinlere amma ki riâyet yeni çıktı

Evrak ile i`lân olunur cümle nizâmât
Elfâz ile terfîh-i raiyyet yeni çıktı

Âciz olanın ketm olunur hakk-ı sarîhi
Mahmîleri her yerde himâyet yeni çıktı

İsnâd-ı taassub olunur merd-i gayûra
Dinsizlere tevcîh-i reviyyet yeni çıktı

İslâm imiş devlete pâ-bend-i terakkî
Evvel yoğ idi işbu rivayet yeni çıktı

Milliyyet-i nisyân ederek her işimizde
Efkâr-ı Fireng’e tabaiyyet yeni çıktı

Eyvah bu bâzîçede bizler yine yandık
Zîrâ ki ziyan ortada bilmem ne kazandık

Açıklaması

1- Yükselmek, iyi bir mevkiye gelmek için dostlarını çekiştirmek yeni çıktı, önceleri bu beceriksizliği bilmezdik, bu da yeni çıktı
2- Hırsızlık çoğalıp sadakat sözü moda haline geldi, namusu bitirdik, hamiyet yeni çıktı
3- Düşmanlara dostları yermek bir incelik oldu; başkalarına gönül dostlarından şikayet yeni çıktı
4- Sâdık kişileri aşağılama, reddetme benimsenir oldu; hırsızlara ikram ve yardım yeni çıktı
5- Her ne kadar doğruyu söyleyenler de önceleri nefretle karşılanmışsa da ancak hainlere uyma yeni çıktı
6- Bütün düzenlemeler bazı kâğıtlar ile ilan olunur, söz ile halkın refaha eriştirilmesi ise yeni çıktı
7- Güçsüz olanın en belirgin hakkı saklı tutulur, himaye görenleri her yerde korumak yeni çıktı
8- Gayretli kişiler taassubla suçlanırken dinsizlere özgü derin düşünce yeni çıktı
9- Devletin yükselmesine engel olan İslamiyet imiş, önceleri yoktu, bu rivayet yeni çıktı
10- Her işimizde millî benliğimizi unutarak Batı düşüncesine körü körüne bağlılık yeni çıktı
11- Eyvah bu oyunda bizler yine yandık, çünkü zarar ortada bu konuda bilmem biz ne kazandık

Ziya Paşa

ŞİİRİN HARİTASI

Bu şiirin içinde ne var?

Metnin anlam, duygu, tema ve biçim katmanlarına kısa bir bakış.

Bazı kelimeler geç kalmaz; insan geç kalır.

Şair, toplumda yozlaşma olarak gördüğü davranışları sıralar: dostlukların çıkar için bozulması, sadakatin sözde kalması, hainlerin itibar görmesi, güçsüzlerin haklarının yok sayılması. Her dizede 'yeni çıktı' ifadesiyle bu olumsuzlukların yakın zamanda ortaya çıktığını vurgular. Son beyitte ise bu düzende kaybedenin yine kendileri olduğunu belirtir.

Ana duygukırgınlık
Ana tematoplumsal eşitsizlik
Duygusal yönolumsuz
Yoğunluk80/100

ANLAM

Ana düşünce

Toplumda ahlaki değerler çökmüş, ikiyüzlülük ve çıkar ilişkileri egemen olmuştur; bu düzende dürüstler kaybetmektedir.

Temel çatışma

Ahlaki değerler ile yozlaşma arasındaki karşıtlık

ATMOSFER

Toplumsal çürümenin ve hayal kırıklığının hâkim olduğu karamsar bir ortam.
kasvetligerginhüzünlü
“Şiir, insanın kendine söylediği
en dürüst sözdür.”
Şiirhane · Sözün evi.

Şiirhaneden Mektup

Yeni şiirler, yeni keşif yolları ve iyi sözler için.

Sadece anlamlı şeyler, söz veriyoruz.