İnsan hatırladıkça değil, hissettikçe geçmişe döner.

ŞAİRİN DEFTERİ / TAM METİN

Ilgıt Ilgıt Bir Yel Esti Urum'dan 1

Ilgıt Ilgıt Bir Yel Esti Urum'dan 1 Şiiri - Dadaloğlu

Ilgıt ılgıt bir yel esti Urum'dan
Duydum perişandır hali Avşar'ın
Gam-kasavet kalkmaz oldu serimden
Döndü gurbet ile yolu Avşar'ın

Gitti geldi baharları yazları
Ağlattılar şahinleri bazları
İskan oldu gelinleri kızları
Duydum Kars'a gitmiş gülü Avşar'ın

Bize haram oldu Çukurovalar
Şahin uçtu ıssız kaldı yuvalar
Türkmen kızı katarlamış mayalar
Bozuldu katarı teli Avşarın

Avşar dediğin de bir büyük oba
Çağırsam beyleri etmiyor töbe
Alçuha üstüne boz beden aba
Giyinen beyleri dolu Avşar'ın

Ovalar ovalar Çukurovalar
Uçtu şahin ıssız kaldı yuvalar
Amber Aga'm çeker tülü mayalar
Bozuldu katarı ili Avşar'ın

Dadaloğlu'm bu iş bize güç oldu
Osmanlı'dan altınımız tunç oldu
Gözü kanlı şahbazların nic'oldu
Ermedi çakmağa eli Avşar'ın

Dadaloğlu

ŞİİRİN HARİTASI

Bu şiirin içinde ne var?

Metnin anlam, duygu, tema ve biçim katmanlarına kısa bir bakış.

Şiir, söylenemeyenin incelikle söylenmesidir.

Şiir, Avşar Türkmenlerinin Urum'dan Kars'a ve Çukurova'dan sürülüşünü, iskân edilişini ve obanın dağılışını anlatır. Anlatıcı, gurbete düşen Avşar'ın perişan hâlini duyup gam ve kasavet içinde kalır. Şiir, bir topluluğun yurt kaybı, dağılma ve çaresizlik karşısındaki ortak acısına bağlanır.

Ana duyguhüzün

Ana temagurbet

Duygusal yönolumsuz

Yoğunluk80/100

ANLAM

Ana düşünce

Avşar obası sürgün ve iskânla yurdundan koparılmış, dağılmış ve çaresiz kalmıştır.

Temel çatışma

Avşar'ın özgür oba hayatı ile Osmanlı'nın iskân ve sürgün düzeni arasındaki karşıtlık

ATMOSFER

Yurt kaybı ve dağılmanın hüznüyle örülü, gurbet ve iskân acısını yansıtan ağır bir atmosfer.

hüzünlünostaljikyalnızgergin

DUYGULAR

Şiirin duygusal ağırlığı

hüzün85

özlem70

çaresizlik65

kırgınlık55

öfke40

KEŞİF PUANLARI

Duygu pusulası

Şiirin farklı duygusal eksenlerdeki yoğunluğu.

Hüzün85

Özlem70

Çaresizlik65

Millî duygu60

Kırgınlık55

Yalnızlık50

Umutsuzluk45

Başkaldırı45

Öfke40

Karanlık35

Kaygı30

Sevgi20

Korku15

Heyecan15

Pişmanlık10

Umut10

Manevî duygu10

Huzur5

TEMALAR

gurbet göç vatan ayrılık toplumsal eşitsizlik başkaldırı

TON

melankoliksitemkârdüşünceli

ŞIIR TÜRÜ

lirikepik

DIL ÖZELLIKLERI

sadehalk şiiri söyleyişidoğrudan anlatımeski sözcükler

ANLATIM BIÇIMLERI

lirikanlatıcısembolik

SÖZ SANATLARI

metaforkişileştirmekarşıtlıktekrar

Nazım birimidörtlük

Ölçühece11'li hece · 6+5

Şiir genelinde 11'li hece ölçüsü ve 6+5 durağı görülmektedir.

Kafiyeabab / cccb / dddb / eeeb / fffb / gggbDörtlüklerin ilk üç dizesi kendi arasında, son dizesi ise 'Avşar'ın' redifiyle bağlanır.

Ahenk

11'li hece ölçüsü, dörtlüklerdeki kafiye düzeni ve 'Avşar'ın' redifinin tekrarı şiire güçlü bir ahenk katar.

ANLATICI

birinci tekil kişi

Hitap: belirsiz

Anlatıcı, Avşar obasının dağılışına tanıklık eden ve bu acıyı paylaşan bir ozan konumundadır.

DİLİN YOĞUNLUĞU

Anlam kapalılığı35/100

İmge yoğunluğu55/100

Avşar Türkmenlerinin Osmanlı döneminde iskâna tabi tutulması ve Çukurova'dan Kars'a sürülmesi.

ÖNE ÇIKAN İMGELER

ılgıt ılgıt esen yel
uçan şahin
ıssız kalan yuvalar
boz beden aba
altının tunç olması

KÜLTÜREL GÖNDERMELER

Urum
Avşar
Kars
Çukurova
Osmanlı

BU ŞİİRİ ARARKEN

Avşar obasının sürgünü ve dağılışı gurbete düşen Türkmen obasının hüznü Çukurova'dan Kars'a göç eden Avşar'ın acısı