İnsan hatırladıkça değil, hissettikçe geçmişe döner.

ŞAİRİN DEFTERİ / TAM METİN

Dîvân-ı İlâhîyât 220

Dîvân-ı İlâhîyât 220 Şiiri - Aziz Mahmud Hüdayi

Aç gözün bu nevm-i gaflet nice bir
Hâlik'ın ihsânına şükr edegör
Nefs ü şeytâna itâ'at nice bir
Râzık'ın in'âmına şükr edegör

Sana kim vermişdir insân olmağı
Ehl-i İslâm ehl-i îmân olmağı
İster isen yollar âsân olmağı
Hâlik'ın in'âmına şükr edegör

Şükr edersen Hâlik'a ger rûz ü şeb
İzdiyâd-ı ni'mete olur sebeb
Gaflet ile nic'olur hâlin aceb
Râzık'ın in'âmına şükr edegör

Tâlib isen ger safâ-yı vahdete
Râgıb isen zevk-i bezm-i vuslata
Ârif ol aldanma nevm-i gaflete
Hâlik'ın in'âmına şükr edegör

Zevk-i tâmma ermek istersen eğer
Mâsivâ hubbundan edegör hazer
Sıdk ile gûş et Hüdâyî'den haber
Râzık'ın in'âmına şükr edegör

Aziz Mahmud Hüdayi

ŞİİRİN HARİTASI

Bu şiirin içinde ne var?

Metnin anlam, duygu, tema ve biçim katmanlarına kısa bir bakış.

İnsan kendini anlatırken değil, saklarken belli eder.

Şiir, gaflet uykusundan uyanıp Allah'ın verdiği nimetlere şükretmeye çağırıyor. Anlatıcı, insan olmanın ve Müslüman olmanın bir lütuf olduğunu hatırlatarak, dünya sevgisinden uzaklaşıp gerçek mutluluğa ermeyi öğütlüyor. Şükür sayesinde nimetlerin artacağını ve manevi huzura kavuşulacağını vurguluyor.

Ana duyguminnet

Ana temainanç

Duygusal yönolumlu

Yoğunluk70/100

ANLAM

Ana düşünce

Allah'ın verdiği nimetlere şükretmek, gafletten kurtulup manevi olgunluğa ermenin yoludur.

Temel çatışma

gaflet ile uyanıklık, dünya sevgisi ile manevi arınma arasındaki karşıtlık

ATMOSFER

Manevi bir uyanış ve şükür çağrısının hâkim olduğu, öğüt veren bir atmosfer.

kutsaldinginumutlu

DUYGULAR

Şiirin duygusal ağırlığı

minnet85

huzur40

umut30

KEŞİF PUANLARI

Duygu pusulası

Şiirin farklı duygusal eksenlerdeki yoğunluğu.

Manevî duygu95

Minnet85

Huzur40

Umut30

Sevgi20

Hüzün10

TEMALAR

inanç tasavvuf ahlak bilgi yaşam

TON

öğreticiyakarandüşünceli

ŞIIR TÜRÜ

didaktiklirik

DIL ÖZELLIKLERI

eski sözcüklerdidaktiksoyut anlatımyüksek söyleyiş

ANLATIM BIÇIMLERI

öğütleyiciliriksorgulayıcı

SÖZ SANATLARI

metaforkişileştirmekarşıtlıktekrar

Nazım birimidörtlük

Ölçüaruz

Aruz ölçüsüyle yazılmış görünmektedir; ancak kalıp kesin olarak belirlenememiştir.

Kafiyeaaab / cccb / dddb / eeeb / fffbHer dörtlüğün ilk üç dizesi kendi arasında, dördüncü dizeler ise redifle uyaklıdır.

Ahenk

Aruz ölçüsü, düzenli uyak ve 'şükr edegör' redifiyle sağlanan tekrarlar şiire güçlü bir ahenk kazandırır.

ANLATICI

ikinci kişi anlatımı

Hitap: toplum

Anlatıcı, muhatabına seslenerek onu gafletten uyanmaya ve şükretmeye davet ediyor.

DİLİN YOĞUNLUĞU

Anlam kapalılığı40/100

İmge yoğunluğu30/100

İslami tasavvuf geleneği içinde şükür ve gafletten uyanma öğretisi.

ÖNE ÇIKAN İMGELER

nevm-i gaflet
şükr
nefs ü şeytân
bezm-i vuslat
mâsivâ hubbu

KÜLTÜREL GÖNDERMELER

Hâlik
Râzık
nefs ü şeytân
Hüdâyî

BU ŞİİRİ ARARKEN

gafletten uyanıp şükretmeyi anlatan şiir Allah'ın nimetlerine şükür teması tasavvufi öğüt şiiri