Gazel (Açıklamalı)

Çar anâsırdan halketti ta ezel Hak Ademi
Cennetten sürgün ettiler hâke bastı kademi

Yüce Allah, Adem’i (a.s) (insanı) başlangıçta dört unsurdan yarattı.Hz. Adem, cennetten sürgün edildi ve yeryüzüne, toprağa ayağını bastı.

Çıktı Sarendip Dağı'nda âh u figân eyledi
Affetti Mevlâ günâhın murat aldı encâmı

Hz. Adem, Serendip Dağı’na çıkarak Yüce Allah ‘a yalvardı. Feryat, figan edince Mevla günahlarını affetti ve tüm isteklerine kavuştu.

İsmail, sahrâda doğdu; çünkü Hacer anneden
Ayağını yere vurup izhâr etti zemzemi

Hz. İsmail, çölde, sahrada Hacer anadan dünyaya geldi.Ayagını yere vurarak zemzem suyunu ortaya çıkardı.

Camesep ki nuş eyledi Şahmarân şerbetinİ
Cümle çiçek sEda verip anda yaptı merhemi

Camesep, yılanlar şahının şerbetinden içti.Bunun üzerine çiçeklerin hepsi dile gelip Camesep i kurtarmak için merhem yaptılar.

Çün Yunus'u yuttu semek kaldı ummân içinde
Gece gündüz rica etti dedi «Gönder çaremi»

Yunus peygamberi balık yuttu. Balığın karnında okyanusa daldı. Ya Rab çaremi gönder diyerek gece gündüz balığın karnında dua etti.

Geçirmeyip boş vaktini borcunu edâ eyledi
Getirmedi lisanına asla dünya kelamı

Yunus peygamber balığın karnında olduğu süre içinde ibadetini yerine getirdi.Diline asla dünya isteğini, sözünü, kelamını getirmedi.

Yakub'a hasretlik verdi Yusuf u Kenan için
Cihanı suya gark etti Nuh'a yüzdürdü gemi

Yakup peygamber, Kenan ilinin Yusuf ‘undan uzak kaldığı için hasretlik çekti.Hz. Nuh peygamber zamanın da cihan suyla doldu ve hz. Nuh ‘a deryada gemi yüzdürdü

Der Sümmani muhabbetten hasıl oldu Muhammed
Anın için halk eyledi on sekiz bin alemi

Sümmani der ki: Yüce Allah, Hz Muhammedi muahabbetten, aşktan, sevgiden yaratmıştır. Bu aşktan, muhabbetten on sekiz bin alem yaratılmıştır.