Mustafa Seyit Sutüven

Mustafa Seyit Sutüven, 1908 yılında Edremit'te Hayriye Hanım ile Seyyit Efendi'nin oğlu olarak dünyaya geldi. Dedesi Hacı Galip Efendi ve babası Seyyit Efendi edebiyatla ilgilenen kültürlü kişilerdi. İlk öğrenimini Edremit Numune İptidaisi'nde tamamladıktan sonra dışarıdan sınavlara girerek Balıkesir Lisesi'nden mezun oldu. Edebiyat zevkinin oluşmasında hocası Ruhi Naci Sağdıç'ın büyük etkisi oldu.

Ticaret hayatına atılan Sutüven, 1929'dan itibaren uzun yıllar Edremit'te bir kırtasiye dükkânı işletti. 1943-1944 yılları arasında Edremit Zeytinyağı Satış Kooperatifi'nde müdürlük, 1952-1955 yılları arasında ise İzmir Zeytinyağı Kooperatifi'nde yönetim kurulu başkanlığı yaptı. Evli ve iki çocuk babasıydı.

Şair, büyük şehirlerdeki edebiyat çevrelerine katılmayı arzulayarak zaman zaman Ankara ve İstanbul'a seyahatler yaptı ve dönemin önemli şairleriyle tanıştı. Bir yandan aruz vezniyle gazel ve mesneviler yazarak eski şiir geleneğini sürdürdü; diğer yandan halkın sorunlarını ve sevinçlerini işleyen hicivler kaleme aldı. Serbest vezinle yazan Nâzım Hikmet'e hayranlık duydu ve Nev-Yunanîlik ile Akdeniz Havzası Edebiyatı akımlarından etkilendi.

1934'te Atatürk'ün İzmir'den Edremit'e geleceğinin öğrenilmesi üzerine, dönemin Edremit Kaymakamı Mithat Kemal Bey, bölgenin güzelliklerini anlatan bir şiir yazmasını istedi. Mustafa Seyit, Sutüven şelalesine bakarak tarihsel ve zihinsel bir yolculuğa çıktı ve ünlü "Sutüven" şiirini yazdı. Bu şiirde Yunan, Moğol, Mısır, Med, Roma ve Türk medeniyetlerine atıflar yaparak geniş bir kültür coğrafyasını işledi. Şiir, şekil ve muhteva bakımından zengin kabul edildi; dil musikisi, tarih ve efsane unsurlarını bir araya getirdi.

Sutüven, Nev-Yunanî tarzda "Akdeniz", "Kutup Yollarında", "Orşilim Kızları", "Şıpşıp I-II" gibi şiirler de yazdı. Şiirleri Yücel, Servetifünun (Uyanış), Yeni Ses ve İnsan dergilerinde yayımlandıktan sonra bir suskunluk dönemine girdi; ardından Yurt ve Dünya, Türk Dili, Varlık, Yeditepe, Yeni İnsan dergilerinde göründü. 1960'tan sonra şiirden tamamen koptu. Cemal Süreya, bu kopuşu "şairin 'Sutüven' şiirinden sonra bir daha aynı başarıyı gösteremediği, hep bu şiirin gölgesinde kaldığı ve ilk şiirine yenilmiş bir şair olduğu" şeklinde değerlendirdi.

Şiirlerinde mitolojik unsurlarla ufuk genişliği yaratmayı amaçladı, halk öykü ve efsanelerine yaslandı, Köroğlu destanından esinlendi, II. Dünya Savaşı yıkımlarına başkaldırdı ve çağının sorunlarını işledi. Biçim yapısı bakımından her türü denedi. Sağlığında kitaplaştırmadığı seksen kadar şiiri, 1976 yılında Zahir Güvemli ve Behçet Necatigil'in önsözleriyle "Bütün Şiirleri" adıyla yayımlandı. 14 Ekim 1969'da İzmir'de vefat etti; cenazesi İstanbul'a getirilerek Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.