Mahmud Derviş

Mahmud Derviş, 13 Mart 1941'de Filistin'in el-Birve köyünde doğdu. 1948 yılında henüz çocukken, doğduğu köy İsrail tarafından işgal edilerek yıkılınca ailesiyle birlikte Lübnan'a göç etmek zorunda kaldı. 1949'da ülkeye geri döndüler; ancak kendi köyleri yerle bir olduğu için Deyru'l-Essed köyüne yerleştiler. İlköğretim yıllarında, iki kilometre uzaklıktaki okuluna yürüyerek giderken şiir yazmaya başladı.

İlk şiirlerinin yayımlanma sürecinde "El-arz" (Toprak) cephesinde etkinlik gösterdi. "El İttihad" gazetesi ile "El Cedid" dergisinin yazı işleri müdürlüklerini yaptı. Şiirleri ve yazıları nedeniyle birçok kez tutuklanarak cezaevinde yattı. 1970 yılında İsrail'den sürgün edilen sanatçı, iki yıl süreyle birçok Arap ülkesinde dolaşmak zorunda kaldı.

1982 yılı Eylül ayında Sabra ve Şatilla'da yaşanan katliamın ardından yazdığı Beyrut Kasidesi ile 1984'te Sovyetler Birliği'nde Lenin Barış Ödülü'nü aldı. 2003 yılında Uluslararası Nazım Hikmet Şiir Ödülü'ne layık görüldü. Şiirleri 20'den fazla dile çevrildi. Filistin halkının yaşadığı zorlukları dizeleriyle anlatmasıyla tanındı. Adı, 2006 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nün önde gelen adayları arasında geçti.

Lirik örnekler gösteren şiirinde geniş bir insanlık tarihi ve coğrafyasını konu edindi. Hamas ve El Fetih örgütleri arasındaki çatışmaları da eleştirel bir yaklaşımla şiirlerinde işledi. Filistin ulusal marşı Neşîd el-intifada'nın söz yazarıydı. Birçok şiiri Marcel Khalife, Majida El Roumi ve Ahmad Qa'abour tarafından bestelendi. İsrail kökenli Fransız yönetmen Simone Bitton, 1997 yılında Fransız televizyonunda kendisi hakkında bir belgesel yayınladı. 2008 yılı Mayıs ayında 2. Beyoğlu Şiir Festivali kapsamında Türkiye'ye geldi.

Türkçeye çevrilen 20 civarında kitabı bulunan Derviş, geçirdiği bir açık kalp ameliyatı sonucu 9 Ağustos 2008'de Houston'da yaşamını yitirdi. Eserleri arasında Asafir bila ajniha (1960), Awraq Al-Zaytun (1964), Ashiq min filastin (1966), Yawmiyyat jurh filastini (1969), Qasidat Bayrut (1982), Hissar li-mada'eh al-bahr (1984), Ward aqal (1985), Ahad 'asher kaukaban (1992), Limaza tarakt al-hissan wahidan (1995), Jidariyya (2000), Halat Hissar (2002) ve La ta'tazer 'amma fa'alt (2003) gibi şiir kitapları; Shai'on 'an al-wattan (1971), Yawmiyyat al-hozn al-'aadi (1973), Dhakirah li-al-nisyan (1987) ve Fi hadrat al-ghiyab (2006) gibi düzyazıları yer aldı.